Teknoloji

Yapılan bir araştırmaya göre ‘her üç ağaçtan biri vahşi doğada yok olma tehlikesiyle karşı karşıya’

Milletlerarası Botanik Bahçeleri Korunması (BGCI) isimli kurumun yayımlandığı global rapora nazaran, dünya üzerinde ağaç çeşitlerinin en az yüzde 30’u yabanî tabiatta yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Yüzlercesi ise yok olmaya çok yakın.

“Dünya Ağaçlarının Durumu” isimli şimdiki raporda, tüm dünyada toplamda 58 bin 497 ağaç tipi içerisinde 17 bin 510 cinsin büyük risk altında olduğu; 142 tıbbın ise çoktan yok olduğu belirtildi. 442 ağaç çeşidi ise 50’den daha az ağaçla varlığını sürdürüyor.

Rapora nazaran 185 ağaç tipi bulunan Türkiye’de çeşitlerin yüzde 7’sini oluşturan 13 cins tehdit altında.

Yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan ağaç tipleri, tehdit altındaki memeliler, kuşlar, amfibiler ve sürüngenlerin toplam sayısının iki katını oluşturuyor.

Etraf örgütleri, ormansızlaşma, ağaç kesiti ve iklim değişikliği tehditlerine karşısında ağaç cinsleri için acil muhafaza davetleri yapıyor.

BGCI’dan Dr. Malin Rivers, “Gezegenimizde yaklaşık 60 bin ağaç tipimiz var. Birinci kere hangi ağaç tiplerinin nerede olduklarını, hangi tehditlerle karşı karşıya kaldıklarını ve korumak için nelere gereksinim duyduklarını biliyoruz” diye konuşuyor.

Dünya Tabiat ve Doğal Kaynakları Muhafaza Birliği’nin Global Ağaç Uzmanları Kümesi’nin eş lideri Sara Oldfield ise sağlıklı bir dünya için ağaç tıp çeşitliliğine gereksinimin olduğunu söz ederek, “Her ağaç cinsinin kendine has bir ekolojik rolü var. Dünyadaki ağaç çeşitlerinin yüzde 30’unun yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olması sebebiyle müdafaa aksiyonunu hemen artırmamız gerekiyor” diyor.

Dünyada en fazla ağaç çeşidi Orta ve Güney Amerika’da bulunuyor. Bu bölgeleri Güneydoğu Asya ve Afrika’nın tropikal bölgeleri izliyor.

Tehdit altındaki tiplerin en yüksek oranı ise tehdit altındaki ağaçların en yüksek olduğu ülkelerden biri olan Madagaskar’ı da kapsayan Tropikal Afrika’da bulunuyor.

Nispeten düşük ağaç çeşitliliğine sahip olan Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’nın ılıman bölgeleri ise jenerasyonu tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan ağaç çeşitlerinin en düşük oranına sahip.

Dünya genelinde ağaçlara yönelik en büyük tehditlerin başında mahsül için yapılan orman paklığı geliyor. Bu durum tiplerin yüzde 29’unu etkiliyor.

Öte yandan yüzde 27’lik oran ile tomrukçuluk, yüzde 14’lük oran ile hayvan otlatma yahut çiftçilik için temizleme de çeşitleri etkileyen öbür faktörler ortasında. Ağaç geliştirme için yapılan paklık ve yangınlar da yüzde 13’lük oranla ağaç çeşitleri için tehdit barındırıyor.

İklim değişikliği, şiddetli hava şartları ve deniz düzeyinin yükselmesi ağaçlara yönelik artan başka tehditler. Lakin raporun muharrirleri, oluşturulacak müdafaa aksiyonlarının gelecek için umut barındırdığını söylüyor.

Dr. Rivers raporun kendilerine ve yetkililere doğal hayatı muhafaza için kıymetli bir yol haritası sunduğunu lisana getiriyor.

Uzmanların önerdiği aksiyon davetlerinden kimileri şöyle:

  • Mevcut ormanları korumak ve korunan alanları genişletmek. (Şu anda tüm ağaç tiplerinin en az yüzde 64’ü korunan bölgelerden en az birinde bulunuyor olabilir.)
  • Tehdit altındaki cinsleri bir gün tabiata geri döndürülebilecekleri umuduyla botanik bahçelerinde yahut tohum bankalarında tutmak. (Şu anda tüm ağaçların yaklaşık yüzde 30’u bu halde yedekleniyor.)
  • Az ve tehdit altındaki tipler de dahil olmak üzere, ağaçlandırma ve ağaç dikme planlarının bilimsel olarak, hakikat yerde gerçek ağaçla gerçekleştirilmesini sağlamak için eğitim verilmesi.
  • Ağaçların korunması için ayrılan ödeneklerin artırılması.

Bilim insanları, bir milyon hayvan ve bitki çeşidinin yok olma tehdidi altında olduğunu varsayım ediyor.

Son 300 yıl içerisinde global orman alanı yaklaşık yüzde 40 azaldı. 29 ülke ise orman örtüsünün yüzde 90’ından fazlasını kaybetti.

Dikkate bedel yok olma riski altındaki ağaçların kimileri şunlar:

  • Palm yağı çiftliklerinin genişlemesi nedeniyle kaybolan ‘dipterocarps’ olarak bilinen büyük tropikal ağaçlar.
  • Meşe ağaçları, Meksika, Şili ve Arjantin’in kimi bölgelerinde tarım nedeniyle kayboldu.
  • Madagaskar’da abanoz ve gül ağaçları kereste için kesiliyor.
  • Manolya ağaçları sürdürülemez bitki toplama nedeniyle tehlike altında.
  • İngiltere ve Kuzey Amerika’da dişbudak üzere ağaçlar ziyanlı böcekler ve hastalıklardan ötürü ölüyor.

Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi

Etiketler
Kapalı