SSD Nedir?

2020 yılının sonuna geldiğimiz şu devirle birlikte isminden sıkça kelam edilen uzun ömürlü depolama şoförleri olan SSD’ler her geçen gün gelişmeye devam ediyor. Biz de bu makalemiz aracılığıyla hem SSD nedir, hem de ne işe fayda üzere bahisleri mercek altına alacağız.

SSD nedir, neden tercih edilmelidir?

SSD nedir

Olağan sabit disklerde dönen disk plakları bulunuyor. Bunların mümkün bir yere düşme ya da darbe alma durumunda hasar alma ihtimali yüksektir. Bu bağlamda disk, muhtemel bir sarsıntı sonrası fonksiyonunu yitirebilir. SSD’ler ise donanımsal olarak darbe ve düşmelere karşı daha güçlü üretilirler ve disk plaklarına sahip değiller.

Buna ek olarak da okuma/yazma suratı konusunda daha yeterli bir performans sunduklarını söyleyebiliriz. Örnek vermek gerekirse; işletim sistemi başta olmak üzere, temel programlar ve çokça oynanan oyunların bu şoförlere yüklenmesi hem sistemin, hem de program ve oyunların daha verimli çalışmasına imkan sağlar.

Bu iki bilhassa birlikte temel bir sabit/taşınabilir diske nazaran SSD’lerin fiyatları daha yüksek düzeydedir. Natürel ki burada eserin kapasitesi ve teknolojisi üzere temel ögeler da baz alınırlar. Örneğin SATA bir SSD ile NVMe SSD ortasında da fiyat farklılıkları kelam konusu olur.

SSD’nin avantajları neler?

• Hareketli modül yok: Sabit disklerin en büyük sorunu içlerinde dakikada 5400 yahut 7200 dönemde (bazen 10.000 yahut 15.000) dönen plakalar olması. Bu, hem diski sarsıntılara karşı savunmasız hale geitriyor hem de diskin vakitle aşınmasına sebep oluyor. Yani hiç bilgi yazmasanız bile sabit diskler çalıştığı yerde yıpranmaya devam ediyor. SSD’lerde ise hiç hareketli modül yok. Bu bağlamda SSD, elektrik aldığı mühlet içinde şayet okuma/yazma süreci yoksa yıpranmıyor.

SSD içinde mekanik modül yer almaz.

• Süratli: SSD’ler olağan bir diske ve hatta eMMC’ye nazaran daha yüksek okuma/yazma suratlarına erişebilir. Reaksiyon müddeti olarak milisaniyelerden mikrosaniyeye indiği de gözlemlenmektedir ki bu oran sabit disklerde 10ms’nin dahi üstüne çıkmakta.
• Mobilite: Tıpkı birer telefon, işlemci ve tablet üzere diskler de küçülmeye gidiyor. Bu gelişmeyle birlikte dizüstü bilgisayarların ve oyun konsollarının içinde de artık SSD’leri görmek mümkün hâle geldi. Hiçbir vakit M.2 2230 boyutunda bir sabit disk üretilemeyecek lakin bu boyutta SSD’ler mümkün.
• Düşük arıza oranları: Üstte verdiğimiz fizikî arızalara istinaden yazılım tarafında da SSD’lerde düşük arıza oranları gözlemlenmekte. Hatta SSD’lerin önemli bir durum olmadığı sürece ömürleri boyunca suratlarını koruduklarını da biliyoruz. Ek olarak SSD’lerde yanılgı düzeltme kodu özellikleri de (Error-Correcting Code/ ECC ) yer alıyor.
• Boyut ve tasarım: Bu alanda da çok taraflılığa yer veren SSD’ler, 2.5 inç şoför yuvalarına ve M.2 yuvalarına uygun tasarlanır. M.2 NVMe SSD olarak tabir edilen bu depolama üniteleri ise daha yüksek performans ortaya koyar.
• Kullanım ömrü: Sabit diskler genel olarak 6~10 senede kullanım ömrülerini doldurmakta ve artık Bad Sector denilen arızalı kısımlar oluşturmaya başlamakta. Öte yandan SSD ömrü, daha evvel test ettiğimiz üzere sunulan garantinin 10 katına kadar çıkabilmekte.

SSD çeşitleri

SSD çeşitleri

SSD’ler farklı çeşitlerde üretilirler. Bu süreçte boyutları ve depolama kapasiteleri değişkenlik gösterir.

• SATA III: SATA III, hem HDD hem de SSD ile çalışan eski bir ilişki seçeneğinin son noktasıdır. SSD’lerin yaygınlaştığı periyotta anakartlar şimdi yeni standartları benimsemediğinden, HDD’den SSD’ye geçiş sırasında SATA III standardı SSD’ler için de kullanıldı. SATA standardı şimdiki SSD’lerde de hala kullanılıyor lakin yaklaşık 550 MB/s sürat ile PCIe SSD’lerin hayli gerisinde kalıyor. Bu standarttaki SSD’lerin anakarta bağlanması için bir SATA kablosuna ve güç kablosuna muhtaçlığı vardır.
• PCIe: Peripheral Component Interconnect Express yahut PCI Express yuvası; ekseriyetle grafik kartları, USB ilişki noktaları ve ses kartları üzere eklenti kartları için kullanılır. Lakin artık çok süratli data suratları için tüm bant genişliğini kullanabilen SSD’ler geliştirilmiş durumda. En yeni jenerasyon PCIe 4.0 SSD’ler birinci olarak AMD’nin X570 anakartlarıyla piyasaya sürüldü.  Ayrıyeten 5.000 MB /s’ye  kadar okuma ve 4.400 MB /s’ye kadar yazma suratı sunabilen şoförlerin fiyatları çoklukla SATA’daki muadil modellere nazaran iki katından fazla düzeydedir.
• M.2: M.2 SSD’ler tasarım olarak en küçük diskler diyebiliriz. M.2 şoförler hem SATA hem de NVMe denetleyicilerinden yararlanabilen bir form faktördür. Bu SSD’ler kısa bir pimli konektör kullanır ve çoklukla anakartla birebir hizada bulunurlar. Bu, yer tasarrufu sağlamanız konusunda bir avantaj sunabilir. Lakin bir dezavantaj da kelam konusu olabilir: Hava akışı konusunda yaşanabilecek problemlerle birlikte ısınma sorunları meydana gelebilir. Bunu önlemek ismine bazen soğutucu desteği yapmak kural.
• NVMe: NVMe, neredeyse tüm PCI Express SSD’lerin data aktarmasına imkan tanıyan temel arabirimdir. Temelde AHCI protokolünün yerini alması için tasarlandı. AHCI yıllar evvel eskiyen IDE protokolünün yerini almıştı. AHCI sayesinde klasik HDD’ler, data yükünü çok daha verimli bir biçimde yönetiyordu. Lakin tıpkı verimlilik ne yazık ki SSD’lerde gözlenemiyor. NVMe ile birlikte SSD’ler daha geniş komut kuyruklarını daha verimli bir formda işleyebiliyor. NVMe SSD’lerin ayrıyeten çağdaş SSD’lerin paralellik özelliğini çok daha tesirli kullanabildiğini belirtmekte fayda var. Tekrar PS5 ve Xbox Series X üzere son jenerasyon konsolların da NVMe SSD kullandığını belirtelim.