Ne bitki ne de hayvan… Gizemli canlı: Rangeomorph
Paleontologlar 2000’li yılların başlarında Newfounland’de değişik bir imaj ile karşılaştı. İki metre uzunluğunda, 571 milyon yaşında olduğu hesaplanan hem yaprak hem de kol görünümünde organizmaların bulunduğu bir fosil yatağı keşfettiler.
Her şeye rağmen bilim insanları bu tuhaf görünümlü varlıkların yeryüzündeki ömür ile ilgili kritik sorulara karşılık oluşturabileceğini düşünüyor. Matthews bu hususta şöyle konuşuyor: “Bu organizmalar çok değerli, çünkü çokhücreli karmaşık ömrün evrimi ile ilgili en büyük delili oluşturuyorlar.” Daha evvel de Namibya’da, Rusya, Avustralya ve İngiltere’de de bulunan rangeomorph’ların 635 milyon ile 541 milyon yıl evvel Ediyakaran periyodunda yaşadığı kestirim ediliyor. Bilim beşerlerine nazaran bunlar toplu halde, deniz tabanına demir atmış üzere bulunuyorlardı.
Rangeomorph’lar karmaşık bir yapıya sahipti. Sap biçimindeki gövdeden dallanma oluşturuyorlardı; denizanası üzere jöle kıvamındaydılar ve akıntıların tesiriyle dalgalanıyorlardı. Bilim insanları bunları nasıl sınıflandıracağını bilemese de birden fazla, bunları bitki kategorisine sokmak istemiyor, zira güneş ışığının erişemeyeceği derinliklerde, fotosentez yapamayacakları bir ortamda yaşıyorlardı. Bu da yosun yahut su bitkisi oldukları mümkünlüğünü ortadan kaldırıyordu.
JEOKİMYADA ESASLI DEĞİŞİKLİKLER
Bazılarının uzunluğu 2 metreye ulaşırken, bazılarının genişliği 3 santim ile hudutlu. Rangeomorph’ların yok olmalarından sonra yeryüzü, Kambriyen periyodunda farklı ve iri hayvanlarla tanıştı. Bu devirde yeryüzü jeokimyasının esaslı bir değişim geçirmesi, denizlerde oksijen seviyesinde de büyük artışlara yol açmış olabilir. Bu şartlar büyük ve farklı hayvanların nasıl ortaya çıktığını açıklayabilir. Hoyal Cuthill ve Cambridge Üniversitesi’nden paleontolog Simon Conway Morris bu olasılıkları daha âlâ pahalandırmak için çeşitli randeomorph fosilini inceledi.
Nature Ecology ve Evolution mecmuasında sonuçları yayımlanan bu incelemede, Newfoundland’de keşfedilen Avalofractus abaculus ismi verilen çeşidin fosilinin bilgisayarlı tomografisi çekildi. Hoyal Cuthill ve Morris’in modelleri bu organizmaların nasıl bu kadar büyüyebilmiş olmalarına ışık tutuyor.
Cuthill “Rangeomorph’un boyutlarındaki büyüme oksijen ve öbür besleyici ögelerin bolluğundan kaynaklanıyor olabilir” diyor.
KRİTİK BİR DEVİR…
Şayet Hoyal Cuthill ve Morris’in bulgularının hakikat olduğu kanıtlanırsa, gezegenimizdeki canlı evrimindeki kritik bir devir daha netlik kazanmış olacak. Hoyal Cuthill, “Bu sonuçlar daha büyük organizmaların ortaya çıkış sürecindeki eksik halkayı tamamlıyor olabilir” diyor.