NASA’dan tartışma yaratan Jüpiter keşfi: Kuzey ışıkları benzeri aurora emisyonları
NASA
Juno uzay aracındaki Ultraviyole Spektrografı (UVS) isimli aygıtın Jupiter’de yakaladığı halka biçimindeki emisyonların saniyede 3,3 ila 7,7 kilometre süratle genişlediği tespit edildi. Bilim insanları bu halkaların, Dünya’da “kuzey ışıkları” diye bilinen aurora emisyonları olduğunu tabir ediyor.
Kelam konusu aygıtın dizaynında vazife alan, Güneybatı Araştırma Enstitüsü’nden (SwRI) araştırmacılar, bu emisyonların Jüpiter’in muazzam manyetosferinin sonundan geçen yüklü parçacıklar tarafından oluşturulduğunu belirtti.
NASA
Çalışmanın başyazarı Vincent Hue, kelam konusu emisyonların oluşumunda Güneş rüzgarlarının rol oynadığını söyledi:
“Güneş rüzgarı, Güneş’in yaydığı süpersonik ve yüklü parçacık akışıdır. Bu parçacıklar Jüpiter’e ulaştığında manyetosferiyle etkileşime giriyor. Bu etkileşimi şimdi düzgünce anlayabilmiş değiliz.“
Jüpiter’deki auroralar, tıpkı Dünya’da olduğu üzere, gezegenin manyetosferine giren yüklü parçacıklarla bağlantılı. Lakin Jüpiter’in manyetosferi Dünya’nınkinden yaklaşık 20 bin kat daha güçlü. Bu da çok daha büyük bir manyetosfer yarattığı manasına geliyor. O denli ki rüzgarlar gaz devine ulaşmadan evvel 6 milyon kilometre kadar saptırılabiliyor.
NASA’nın Hubble Uzay Teleskobu ve Juno’nun yaptığı evvelki müşahedeler, Jüpiter’in güçlü auroralarının birçoklarının iç süreçler, yani manyetosfer içindeki yüklü parçacıkların hareketi nedeniyle ortaya çıktığını göstermişti.
“RÜZGARLARIN ROLÜ TAM OLARAK BİLİNMİYOR”
Öte yandan, Juno’nun UVS aygıtının tespit ettiği vakitle genişleyen emisyon halkaları, zayıf bir aurora cinsine işaret etti.
Çalışmanın ortak müellifi Bertrand Bonfond, “Halkaların yüksek enlemlerde bulunması, emisyonlara neden olan parçacıkların, manyetosferin Güneş rüzgarıyla karşılaştığı sonunun yakınından geldiğini gösteriyor” diye konuştu.
Bilim insanları Güneş rüzgârlarından gelen plazmanın gezegen plazmasıyla etkileşime girdiği, manyetosferin dış kısmında bulunan bölgelerden yayıldığını kestirim ediyor. Lakin Jüpiter auroralarının oluşumunda bu rüzgarların rolü, tam olarak bilinmiyor.
“NASIL DENETİM ETTİĞİNİ TAM ANLAYAMADIK”
Araştırmanın ortak muharriri Thomas Greathouse, “Dünya’dan yıllardır yapılan müşahedelere ve uzay aracı ölçümlerine karşın, Güneş rüzgarının Jüpiter’in auroral emisyonlarını nasıl denetim ettiğini şimdi tam olarak anlayamadık” dedi ve ekledi:
“Jüpiter’in manyetosfer dinamikleri, yüklü parçacıkların bu manyetosferdeki hareketi, büyük ölçüde gezegenin dönüşüne bağlı. Jüpiter’in dönüşü yalnızca 10 saat sürüyor. Güneş Sistemi’ndeki en süratli dönen gezegen. Güneş rüzgarının rolüyse hala tartışılıyor.“
Başyazar Hue ise Journal of Geophysical Research: Space Physics isimli hakemli bilimsel mecmuada yayımlanan bulguları şöyle yorumluyor:
“Bu çalışma, kelam konusu özellikleri hangi süreçlerin ürettiğini ortaya koyamadı. Fakat Juno misyonu, bu meçhul, süreksiz olaylardan daha fazlasını yakalamamızı ve incelememizi sağlayacak.“
Kaynak: Independent Türkçe
Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi