Mars volkanının üzerinde beliren dev bulutun sırrı çözüldü
Gizemli bulut, 2018’de basında büyük yankı uyandırmış, Mars’ta yanardağ patladığına ait spekülasyonlara neden olmuştu / ESA
Bilim insanları, Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Mars Express uzay aracındaki kamerayı kullanarak ince ve uzun bulutun ömür döngüsünü belirledi.
Görsel İzleme Kamerası (Visual Monitoring Camera) diye bilinen, yüksek çözünürlüklü ve geniş açılı kamerayla elde edilen bulgular, bilim mecmuası JGR Planets’te yayımlandı.
Independent Türkçe’nin aktardığına nazaran araştırmanın müellifleri, kelam konusu kamerayla yapılan müşahedeleri, Mars Express’teki öteki aygıtların ve Hindistan Uzay Araştırma Örgütü’nün Mars Orbiter Misyonu’nun bilgileriyle birleştirdi. Ayrıyeten NASA’nın MAVEN (Mars Atmosferi ve Uçucu Evrimi / Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN), Mars Reconnaissance Orbiter (Mars Keşfi Yörünge Aracı) ve Viking 2 isimli uzay araçlarından gelen bilgilerden faydalanıldı.
ESA’nın internet sitesinde salı yayımlanan açıklamada araştırmanın ortak muharriri Agustin Sánchez-Lavega’nın şu sözlerine yer verildi:
Mars yörüngesindeki birçok uzay aracı, izledikleri yörünge nedeniyle yüzeyin bu kısmını öğlenden sonraya kadar gözlemleyemiyor. Bu araştırma, Mars’ın son derece farklı özelliğinin birinci detaylı keşfi.
Araştırmada Kızıl Gezegen’in ilkbahar mevsiminde ortaya çıkan gizemli bulutun uzunluğunun bin 800 kilometreyi, çapının da 150 kilometreyi bulabildiği belirtildi.
ESA kelam konusu oluşumu, “Mars’ta şimdiye kadar görülen en büyük ‘orografik’ bulut” diye niteliyor.
Bu niteleme, gizemli bulutun, rüzgarın gezegen yüzeyindeki dağlar yahut volkanlar üzere topografik haller tarafından üst yanlışsız itilmesiyle ortaya çıktığı manasına geliyor.
Datalara nazaran bulut, birkaç ay boyunca her sabah süratle tekrarlayan günlük bir döngüden geçiyor. Yanardağın batı yamacında 45 kilometre yüksekte gün doğumundan evvel ortaya çıkan bulut, iki buçuk saat boyunca batıya hakikat genişliyor.
Daha sonra genişlemeyi bırakan bulut, ortaya çıktığı birinci pozisyondan uzaklaşıyor ve yüksek irtifadaki rüzgarlar yüzünden batıya gerçek sürükleniyor. Günün ilerleyen saatlerinde Güneş’in yükselmesiyle hava sıcaklıkları arttığı için büsbütün buharlaşıyor.
Uzmanlar orografik bulutların Dünya’da da görüldüğünü ancak Mars’taki üzere sıradışı boyutlara ulaşamadığını belirtiyor.
Fizik profesörü Sánchez-Lavega, “Bu bulutu anlamak bize heyecan verici bir fırsat sunuyor” diyor ve ekliyor:
“Böylece bu bulutların oluşumuna dair modeller oluşturabiliriz. Modeller, hem Mars’ta hem de Dünya’daki iklim sistemlerine ait bilgi birikimimizi artırır.”
Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi