Teknoloji

Kendin Yap #4: Bilgisayar için Ek Minik Performans Monitörü Yapımı

Sistem performans monitörü ile bilgisayarımızın performansıyla ilgili anlık dataları küçük bir ekranda takip edelim. Pekala nasıl? Kendi harici sistem performans monitörünüzü nasıl yapacağınızı gösteren bir rehber hazırladık!

Sistem performans monitörü fikri nereden çıktı? Biraz geriye gidersek, evvelden kasaların kimilerinin üzerinde, sistem içi sıcaklıkları ve fan suratlarını gösteren ekranlar olurdu. Artık göremediğimiz bu özellik, kasalardan güç kaynaklarına ve öteki bileşenlere eklenen ekranlarda kendisine yer bulmaya başladı

Kasalara ek olarak Steeleries Apex klavyelerdeki OLED ekranlar için de emsal küçük uygulamalar var. Ayrıyeten hatırlarsanız Corsair’ın klavyelere takılabilen ya da masada kendi başına durabilen iCUE Nexus dokunmatik LCD ekranını incelemiştik. Onun da bu çeşit donanım izleme özellikleri vardı.

Bunların hepsi kelamını ettiğim muhtaçlığı karşılasa da daha ucuza ve kasa camına dahi takılabilecek biçimde kendim bunu yapabilir miyim diye araştırırken Gnat-Stats isimli projeye denk geldim. Geliştiriciler tam da düşündüğüm şeyi yapmış ve bu yüzden sıfırdan bu işe girişip, tekerleği baştan icat etmekten vazgeçtim. Siz isterseniz oturup sıfırdan programlamayı deneyebilirsiniz ya da açık kaynak projeleri alıp daha düzgün hale getirmek için çalışabilirsiniz. Lakin bu hazır kodlar, bu işler ile birinci sefer uğraşacak olan okur ve izleyicilerimiz için çok faydalı olacak.


Gnat-Stats işlemci ve ekran kartı modeli, çalışma frekansı, kullanım yüzdesi, sıcaklıkları üzere bilgileri ekranda gösterebiliyor.

Hackaday.io isimli DIY donanım geliştirme topluluğu altında Rupert Hirst ve Psyrax isimli geliştiricilerin elinden çıkan Gnat-Stats yaklaşık 100 liraya alabileceğiniz elektronik modüllerle kendi donanım izleme modülünüzü yapmanızı sağlıyor.

Hem kasanızın camında ya da bilgisayar masanızda orasından burasından kablo çıkan Cyberpunk-vari fütüristik bir sistem performans monitörünüz oluyor, hem de elektronik prototipleme ve programlama üzere hususlarda bilginizi ilerletmeniz için bir sebep yaratmış oluyorsunuz. Açık kaynak kodlu DIY projelerin bir diğer hoş yanı da gereksiniminiz ve zevklerinize nazaran onu geliştirebiliyorsunuz.

Proje sahiden epeyce yetenekli. İşlemci ve ekran kartınızın modelini, anlık çalışma frekansını, kullanım yüzdesini ve sıcaklığını gerçek vakitli olarak minik bir OLED ekranda görüntülüyor.

Rivatuner vs Gnat-Stats

Ben şahsen Rivatuner üzere uygulamaların oyun oynadığım ekranda donanım istatistiklerini göstermesini dikkat dağıtıcı buluyorum. Bu testlerde sorun değil fakat gündelik oyunda daha yeterli bir tahlil gerekli.

Ekranda yalnızca FPS yazınca bile oyundaki öyküye ya da ayrıntılara odaklanamıyorum. Gözüme sokulması yerine daha az dikkat dağıtan küçük bir ekranda bu datalara istersem bakabilmek daha yeterli bir fikir üzere geliyor. Rivatuner’ın bir öbür eksisi de yalnızca oyunlarda ve 3D uygulamalarda gözüküyor, bu iş için özel yapılan ekranlar ise daima donanım bilgilerinizi gösterebiliyor.

Kendi Monitörümüzü Yapmaya Başlayalım!

Doğal ki bu projenin 2 ayağı var. Birisi bilgisayarınızda arkaplanda çalışan bir uygulama. Bu uygulama Open Hardware Monitör tabanlı. Bu kısım Visual Studio.net ile yazılmış ve kaynak kodları açık. Bu uygulama donanım bilgilerinizi USB üzerinden sistemin beyni olan Arduino’ya raporluyor. Sonra Arduino da OLED ekranda bu bilgileri gösteriyor.

Baştan belirteyim projede rastgele bir kod yazma ya da lehimleme üzere ileri düzey elektronik hünerleri gerektiren işler yok. Birinci kez Arduino kullanacaksanız ve tek satır kod yazmadıysanız bile bu projeyi yapabilirsiniz fakat daha rahat edebilmeniz ve muhtemel sıkıntıları kolay kolay tespit edebilmeniz ismine size tavsiyemiz Arduino ve hobi elektroniğine temel giriş mahiyetinde okumalar yapmanız.

Performans Monitörü için Gereken Modüller

  • SH1106 şoför çipine sahip, 128×64 çözünürlüklü, 1.3 inçlik bir OLED ekran
  • Arduino Pro Micro
  • Breadboard
  • Jumper kablolar
  • Micro USB kablo

Öncelikle muhtaçlığımız olan modüller neler onlara bakalım. Ekran olarak 1.3inçlik, SH1106 şoför çipini kullanan 128×64 çözünürlüğünde bir OLED ekrana muhtaçlığımız olacak.

Kullanacağımız Arduino modelinin ismi ise Pro Micro. Küçük boyutları ve dahili micro usb yuvası ile basitçe programlayıp kasanızın içine fazla yer işgal etmeden koyabileceğiniz bir model bu. Google’da aratarak robotik mağazalarından temin edebilirsiniz bunları. Siz sormadan ben söyleyeyim, malesef bu proje Arduino’nun en tanınan modeli olan Uno ile uyumsuz. Kullanabileceğiniz öbür mikrokontrolcüler için görüntü açıklamalarındaki proje sayfasına bakabilirsiniz.

Prototipleme

Arduino Pro Micro’nun bacakları lehimlenmiş versiyonunu bulabilirseniz onu almanızı öneririm. Aksi taktirde bir elektronikçide bacaklarını lehimletmeniz gerekebilir.

Performans monitörünü prototipleme kademesinde biz orta uzunluk Breadboard kullandık. Breadboard ekmek tahtası denen bu modül ilişkileri yapmak, yönlendirmek, kesimleri üzerine dizmek için bir temel oluşturuyor. Lakin yalnızca ekran gözükecek halde kasanızın yanındaki temperli cama yapıştırmayı düşünüyorsanız Breadboard olmadan da kullanabilirsiniz.


Prototipleme bittiğinde aşağı üst bu türlü gözükmesi gerek.

Bu ekranın Arduino Pro Micro ile irtibatı hayli kolay. Vcc ve Gnd pinleri Arduino’nun tıpkı isimli pinlerine, SDA ve SCL pinleri de sırasıyla Arduino’nun 2. Ve 3. Dijital giriş/çıkış pinlerine takılmalı.

Yazılım / Programlama

Kendi performans monitörü üretimimiz için gereken donanım kısmı yalnızca bu kadardı. İşin yazılım kısmı biraz daha ayrıntılı. Öncelikle indirmediyseniz Arduino’yu programlamanızı sağlayan IDE yazılımını indirip bilgisayarınıza kurun.

Sonra Gnat-Stats’in proje sayfasına gidip evraklar sekmesi altından Gnat-Stats-ProMicro-OLED isimli zip evrakını indiriyoruz ve evrak içeriğini zip evrakıyla tıpkı isimde bir klasöre çıkarıyoruz.

GnatStats_ProMicro_OLED” ile başlayan .ino belgesi ana proje evrakımız. Bunu Arduino IDE ile açtığınızda Arduino’nun bu klasör altındaki başka .ino belgelerini ve bitmap.h evrakını farklı sekmeler halinde açıp, otomatik olarak bu projeye dahil ettiğini görmemiz gerek. Bunu görüyorsanız buraya kadar her şey yolunda demektir.


Proje evrakını açtığınızda öteki .ino evraklarının da farklı sekmeler halinde açıldığını doğrulayın.

Artık yüklememiz gereken birkaç kütüphane var. Bunların linklerini Arduino kodunun başında bulabilirsiniz. Bu Github linklerini tek tek açıp, sayfadaki Code butonuna ve oradan da Download Zip’e tıklıyoruz.

Belgeler indikten sonra Arduino IDE menülerinden Taslak, library ekle, .zip kitaplığı ekle yolunu takip edip bu belgeleri tek tek kütüphane olarak yüklüyoruz.

Kütüphane yükleme bittikten sonra kodun OLED Setup kısmında birkaç değişiklik yapmamız gerekiyor. Kullandığımız OLED’in şoförü hangisiyle onu etkin kılmamız gerek. Varsayılan olarak SH1106’nın devre dışı bırakıldığını SSD1306’nın faal durumda olduğunu göreceksiniz. Onu tam zıddı yapıp SH1106’yı faal hale getirip, SSD1306’yı devre dışı bırakıyoruz.

Artık kodu derleyip yanlışlara karşı denetim edelim. Şayet Arduino IDE kusur veriyorsa kütüphaneleri hakikat ve eksiksiz yüklediğinizden emin olun. Şayet hala yanılgı almaya devam ederseniz Adafruit BusIO kütüphanesini kütüphane yöneticisi altından yüklemeyi deneyin. Bunun menüleri izleyerek Taslak>Library Ekle> Kütüphaneleri yönet’e tıklayın ve arama kutusuna Adafruit BusIO yazıp, çıkan kütüphaneyi kurun.

Not: Arduino Pro Micro’nun Kartlar altında Leonardo olarak göründüğünü unutmayın. 

Artık kodu Arduino’ya yükleyin.

Arkaplan uygulaması: Hardware Serial Monitor

Sırada bilgisayarımızda arkaplanda çalıştıracağımız uygulama var. Arduino kodunu indirdiğimiz yerde Hardware Serial monitor isimli bir zip evrakı olacak. Onu da indirin de klasörden çıkarıp yönetici yetkisiyle çalıştırın.

Uygulama arkaplanda çalışmaya başlayacaktır ve sağ altta, saatin yanında uygulamanın ikonunu göreceksiniz. Artık bu ikona tıklayıp Arduino Pro Micro’nun takılı olduğu Com portunu seçin. Emin değilseniz Arduino IDE’deki Araçlar>Port menüsü altından hangi portta takılı olduğunu görebilirsiniz.


Hardware Serial Monitör tray’de açık.

Siz portu seçtikten sonra birkaç logo göreceksiniz ve sonrasında sistem bilgileriniz performans monitörünüzde gözükmeye başlayacak.


İşte bu kadardı.

Bu bilgisayarda 32 çekirdekli Ryzen Threadripper 2990WX işlemci, GTX 1080Ti ekran kartı ve 32GB bellek var ve hepsi de sıkıntısız tanındı. Ekranda tüm bileşenlerin kullanım yüzdelerini, sıcaklıklarını ve çalışma frekansını görebiliyorsunuz. Ve bu pahalar saniyede bir güncelleniyor. Geliştiriciler performans monitörü için 3 farklı ekran tasarlamışlar ve bu ekranlarda farklı bilgiler yer alıyor, ekranlar bir döngü formunda muhakkak aralıklarla değişiyor.

Şayet burada kusurlar görüyorsanız kodun ilgili kısımlarına gidip, açıklamaları da okuyarak birtakım değişiklikler yapabilirsiniz. Geliştirici mümkün karakter taşması ya da data eksikliği üzere sıkıntıları giderebilmeniz için pek çok prosedüre yer vermiş.

Projenin bilgisayarınızda çalışan ayağı Open Hardware Monitor uygulamasının .dll belgesini kullanarak donanımınızın bilgilerini okuyor. Bu uygulama yeni çıkan ya da tanınan olmayan kimi donanımları tanıyamadığı için külfet yaşayabilmeniz muhtemel. Bunu geliştiriciye bildirmek için proje sayfasındaki Discussions kısmına yazabilirsiniz.


Proje 2.8 inçlik TFT LCD ekranlara kadar dayanak vermekte.

Gnat stats farklı mikrokontrolcüler ve daha büyük, renkli ekranlarda da çalışabiliyor. Proje sayfasında uyumlu ekranları görebilirsiniz. 2.8inç renkli ekranlara kadar takviye veriyor proje. Her şey yolunda gittiyse harici performans monitörü projeniz tamamdır, kullanabilir, geliştirebilir, dağıtıp yeni bir şeyler yapabilirsiniz.

Siz de projelerinizi Technopat Sosyal’de paylaşabilir, Technopat’ta görmek istediğiniz projeleri yorumlarda paylaşabilirsiniz…

Kaynak: Technopat

Etiketler
Daha Fazla Göster
Kapalı