IPv6 Nedir?

IPv6, 1998’den beri IPv4 altında bulunan IP adreslerinin eksikliğini gidermeyi amaçlıyor. Fakat verimlilik ve güvenlik avantajlarına karşın, IPv6 tam manasıyla hayatımıza girebilmiş değil.

İnternet adreslerinin tükenmesiyle ilgili korkutucu tehditlerin birçok bertaraf edildi. Çünkü yavaş lakin kesin bir formda, Internet Protocol version 4 (İnternet Protokolü Sürüm 4 – IPv4) ortamından IPv6 ortamına geçiş geçiş başladı. Bunun yanında IP adreslerinin bir gün tükenebileceği birçok kişi tarafından biliniyordu, bu nedenle IPv6’ya ek olarak IPv4 için ek yazılımlarla bu sorun da önlenmeye çalışıldı.

IPv6 ile bizleri nelerin beklediğine değinmeden evvel, internet adresleme sistemlerinin birinci günlerine dönelim.

IPv6’dan öncesi – IPv4

IPv6, İnternet’teki aygıtlara muhakkak ve özgün bir adres verebilmek hedefiyle geliştirilen, Internet Protocol‘ün (İnternet Protokolü) en son sürümüdür. İnternette irtibatın sağlıklı bir biçimde gerçekleşmesi için, interneti kullanan her aygıtın kendine IP adresi olması gerekmekte. Bu bakımdan, bir mektubu postalamak için bilmeniz gereken sokak adresleri ve posta kodları ile benzerlik gösteriyor.

Evvelki sürüm olan IPv4, çok büyük olduğu için asla tükenmeyeceği düşünülen 4.3 milyar üzere bir sayıyı baz almıştı. 4.3 milyar aygıtı desteklemek için de 32 Bitlik bir adresleme şeması kullanıyordu. Fakat internette ferdî bilgisayarların, akıllı telefonların sayısının giderek artması ve artık yeni yeni hayatımıza giren IoT (Nesnelerin İnterneti) aygıtlarının da eklenmesiyle, dünyanın daha fazla internet adresine gereksinimi olduğu ortaya çıktı.

IPv6’nın yararları nelerdir?

IETF (İnternet Mühendisliği Vazife Gücü), çalışmalarında IPv4’e kıyasla IPv6 protokolünde önemli iyileştirmeler vadediyor. IPv6 protokolü, artık paketleri daha verimli bir biçimde işleyebilir, performansı ve güvenliği artırabilir bir pozisyonda. Bunun yanında, internet servis sağlayıcılarının, yönlendirme tablolarını daha hiyerarşik hale getirerek, tabloların boyutunu küçültmelerini sağlıyor.

Network address translation (NAT) ve IPv6

IPv6’nın benimsenmesi, özel IP adreslerini alan ve bunları genel IP adreslerine dönüştüren Network address translation (Ağ adresi çevirisi – NAT) nedeniyle kısmen ertelendi. Bu formda, özel bir IP adresine sahip bir şirket makinesi, genel IP adreslerine sahip özel ağın dışında bulunan makinelere paket gönderip alabiliyor.

NAT olmadan, binlerce yahut on binlerce bilgisayara sahip büyük şirketler, dış dünyayla bağlantı kurmak isterlerse, çok büyük ölçülerde genele açık IPv4 adresini tüketmek zorunda kalabiliyor. Fakat bu IPv4 adreslerinin bir hududu var ve o sona yaklaşmış durumdayız. Bu noktada NAT, sorunu halletmeye büyük ölçüde yardımcı oluyor. NAT ile özel adresli binlerce bilgisayar, güvenlik duvarı yahut yönlendirici üzere muhakkak bir NAT makinesi tarafından genel internete sunulabiliyor.

NAT’ın çalışma mantığı şu formda işliyor: Özel bir IP adresine sahip kurumsal bir ana bilgisayar, kurumsal ağ dışındaki genel bir IP adresine rastgele bir data gönderdiğinde, data evvel NAT sistemine sarfiyat. Burada, paketin kaynak ve gaye adresleri, çeviri fonksiyonu gören bir tabloya not edilir. NAT, paketin kaynak adresini NAT sisteminin halka açık adresiyle değiştirir ve bunu harici gayeye gönderir. Bunun yanında, dışarıdan bir data geldiğinde NAT, gaye adresini, bağlantısı başlatan bilgisayarın özel IP adresine çevirir. Bu, tek bir genel IP adresinin birden çok özel adresli bilgisayarı temsil edebilmesi için hayli ülkü bir metot olarak karşımıza çıkmaktadır.

IPv6’yı kim kullanıyor?

Taşıyıcı ağlar ve İSS’ler, IPv6’yı ağlarına entegre etmeye başlayan birinci küme olmuştu. Daha sonrasında bu kümesi taşınabilir ağlar takip etti ve farklı bir formda, taşınabilir ağlar başı çeken küme haline geldi. Örneğin, T-Mobile ABD trafiğinin %90’ından fazlasına IPv6 protokolü üzerinden erişmekte. Bunu %82 üzere bir sayıyla Verizon Wireless takip ediyor. World Ipv6 Launch sanayi kümesinin bilgilerine nazaran, Comcast ve AT&T ağları sırasıyla %63 ve %65 oranında IPv6 irtibatına sahipler.

Tekrar World IPv6 Launch kümesine nazaran, büyük web sitelerinin de bu trendi takip ettiği görülüyor. Alexa Top 1000 listesindeki web sitelerinin %30’unun şu anda IPv6 üzerinden erişilebilir olduğu belirtiliyor.

Internet Society’nin “State of IPv6 Deployment 2017” raporuna nazaran, işletmelerin dörtte birinden biraz azı, IPv6 sistemine geçmekte zorlanıyor. Karmaşıklık, maliyetler ve harcanması gereken vaktin fazlalığı, bu durumun en önemli sebeplerinden. Ayrıyeten yazılım uyumluluğu nedeniyle birtakım projelerin de ertelenmesi gündemde. Örneğin, Ocak 2017 tarihli bir rapor, Windows 10’da çıkan bir yanılgının Microsoft’un Seattle genel merkezinde sırf IPv6 kullanan bir ağı kullanıma sunma eforlarını büyük ölçüde olumsuz etkilediğini gün yüzüne çıkarttı.

IPv6 ne vakit yükselişe geçecek?

İnternet Topluluğu, IPv4 adreslerinin fiyatının 2018’de tepe yaptığını lakin bu artışın IPv6 kullanımı %50 barajını geçtikten sonra düşeceğini söyledi. Şu anda Google’a nazaran, Dünya’daki kullanıcıların %20 ila %22’si IPv6 protokolünü kullanıyor. (Bu sayı ABD’de yaklaşık %32 civarındadır.)

GitHub’da yayınlanan bir nota nazaran, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü, IPv4 adreslerini satıp IPv6 adreslerine geçiş yaptı. Üniversite, mevcut IPv4 adreslerinden 8 milyonunun “fazla” olduğu ve 20 nonilyon IPv6 adresine de sahip olduğu için, mevcut yahut gelecekteki muhtaçlıkları etkilemeden 8 milyon IPv4 adresinin satılabileceği sonucuna vardı. (Bir nonilyon, 30 sıfır ile takip edilen sayıdır.)

Ayrıyeten, daha fazla dağıtım meydana geldikçe, daha fazla şirket IPv4 adreslerinin kullanımı için fiyat almaya başlayacak ve IPv6 hizmetlerini fiyatsız olarak sunacak. İngiltere merkezli ISP Mythic Beasts, “IPv6 irtibatının standart olduğunu” söylerken, IPv4 ilişkisinin artık isteğe bağlı bir özellik haline geldiğini söyledi.

IPv4 ne vakit sona erecek?

2011 ve 2018 yılları ortasında dünyanın birçoklarında yeni IPv4 adresleri tükendi. Fakat IPv4 adresleri satılıp tekrar kullanıldığı için ve kalan IPv4 adresleri IPv6 geçişleri için kullanıldığı için, IPv4 hala kullanılabiliyor.

IPv4 için resmi bir kapatma tarihi yok. Bu nedenle insanların internet erişimlerinin bir gün ansızın kesileceğinden endişelenmelerine gerek de yok. IPv6’ya geçiş arttıkça, daha fazla içerik sitesi IPv6’yı destekledikçe ve daha fazla IPv6 dayanaklı ağ ekipmanı satıldıkça, dünya da yavaş yavaş IPv4’ü bırakacaktır.

Neden IPv5 yok?

Aslında IPv5 protokolü vardı. İnternet Akış Protokolü (Internet Stream Protocol) olarak da bilinen ve kısaca ST olarak kısaltılan bir IPv5 protokolü mevcut. Ses ve görüntü transferini desteklemek hedefiyle, IP ağlarında temas odaklı bağlantı için tasarlanmıştı.

Deneysel olarak kullanılan bu protokol, aslında başarılı da oldu. Lakin tanınan olarak kullanımını baltalayacak bir eksikliğe sahipti; 32 bit adres şemasına sahip olması. Bu, IPv4 tarafından kullanılan birebir şemaydı. Sonuç olarak, IPv4’ün sahip olduğu tıpkı sıkıntıya sahipti; Sınırlı sayıda IP adresi sayısı. Bu durum, IPv6’nın geliştirilmesine ve nihayetinde benimsenmesine yol açtı. IPv5 hiçbir vakit genel olarak benimsenememiş olsa da, IPv5 ismini kullanmıştı.

İnternet erişimi, IP adresleri, IPv4 ve IPv6 hakkında merak ettikleriniz için Technopat Sosyal’de husus açabilir, makale hakkındaki görüşlerinizi yorumlarda belirtebilirsiniz.