İngiltere’de yapılan araştırmalar: ‘Uzun Covid’ en çok orta yaştaki kadınları etkiliyor

Getty ImagesBazı hastalarda aylar sonra hala nefes darlığı, baş ağrısı, çok yorgunluk ve zihin bulanıklığı görülüyor

İngiltere’de yapılan iki farklı araştırma, koronavirüsün neden olduğu Covid-19 hastalığına yakalandıktan aylar sonra hala iyileşemeyenlerin tartıyla orta yaştaki bayanlar olduğunu ortaya koydu. Hastalığının birinci tedavisi yapıldıktan sonra tesirini aylarca sürdürmesi ‘Uzun Covid’ diye adlandırılıyor.

Araştırmaya katılanların yüzde 70’inin, koronavirüse yakalandıktan beş ay sonra hala anksiyete, nefes darlığı, çok yorgunluk, kas ağrıları ve zihin bulanıklığı üzere bir çok rahatsızlık çektikleri ve en çok da orta yaş kümesindeki bayanların etkilendiği gözlendi.

Lakin birebir araştırmaya nazaran, hastalığın tesirlerinin uzun sürmesinin, birinci başta ağır geçirilip geçirilmemesiyle bir irtibatı yok. Daha hafif geçirenlerde de uzun devirli tesirler görülebiliyor.

Orta yaş kümesindeki bayanlarda tesirlerin daha uzun mühlet görülmesi, uzmanlara nazaran bayan vücudunun hastalıkla çabada gösterdiği farklılıklarla açıklanabilir.

Araştırmada neler incelendi?

Daha kapsamlı olan ve şimdi bağımsız uzmanların yorumlamadığı Leicester Üniversitesi’nin araştırmasında, geçen yıl Birleşik Krallık’ta Covid-19 teşhisiyle hastaneye kaldırılan 1000 hastanın durumu izlendi.

Hastalananların yüzde 70’inin hastaneden taburcu olduktan beş ay sonra hala tam olarak güzelleşmediği, en çok da bayanların etkilendiği görüldü.

İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’dan oluşan Birleşik Krallık’ta salgının başlangıcından bu yana 400 binden fazla insan Covid-19 teşhisiyle hastaneye yattı.

İkinci ve daha dar kapsamlı bir araştırma ise Glasgow Üniversitesi tarafından yapıldı.

Şimdi yayımlanmamış olan bu araştırmanın birinci bulgularına nazaran, hastaneden taburcu olduktan 7 ay sonra, hala nefes darlığı çekme ihtimali 50 yaşın altındaki bayanlarda tıpkı yaştaki erkeklere kıyasla 7 defa daha fazla. Birebir biçimde çok yorgunluk göstermeleri ihtimali de tıpkı yaştaki erkeklerden iki kat fazla.

‘Uzun Covid’ yüzünden işe dönemeyenler

Leicester Üniversitesi’nin araştırması, “Uzun Covid” belirtileri yüzünden, izlenen hasta kümesinden insanların yüzde 18’inin çalışmaya başlayamadığını ve yüzde 19’unun da işlerini değiştirmek zorunda kaldıklarını da ortaya koydu.

Hastanede birden fazla antibiyotik tedavisi gören ve üçte biri oksijen desteği alan bu 1000 hastadan yalnızca dörtte biri ağır bakıma yatmış. Lakin hastanede çok kısa kalanlarda bile aylar sonra Covid’in tesirlerinin görülebildiği gözlendi.

Covid geçirip de aylar sonra olağan hayata dönemeyen hasta kümesine yakından bakıldığında ise, bunların birçoklarının 40 ile 60 yaş ortasında, iki ya da daha çok riskli hastalığı olan, beyaz bayanlar olduğu ve teneffüs aygıtına bağlandıkları görüldü.

BBCLeicester Üniversitesi’nin araştırması, Covid teşhisiyle hastaneye yatıp taburcu olan 1000 kişiyi kapsıyor

‘Bağışıklık sistemi farklı reaksiyon veriyor’

Bu da uzmanların, orta yaş kümesindeki bayanların neden hastalıktan daha uzun mühlet etkilendiğinin gerisinde öbür sebepler olabileceği sonucuna varmasına yol açmış.

Yalnızca bayan hastalara bakıldığında uzun Covid’den en çok etkilenenler orta yaş grubuyken, 40’ın altında ya da 60’ın üzerindeki yaşlardaki bayanların daha çabuk iyileşebildikleri de görülmüş.

Araştırmanın bulgularını raporlaştıran Edinburgh Üniversitesi Hastanesi ağır bakım kısmından Dr Nazir Lone, bunda 60 yaş üzeri bayan hastalardaki vefat oranının yüksek olmasının, hasebiyle daha genç yaştakilerin hastalığı atlatsa da tesirlerini uzun müddet atlatamamasının da tesiri olabileceğine dikkat çekiyor.

Yaş kümesi bakımından bakıldığında bu türlü olabilir lakin “Neden bayanlar?” diye sorulduğunda ise bayanların “erkeklerden faklı bir bağışıklık reaksiyonu gösteriyor olabileceğine” işaret ediyor.

Buna karşılık erkeklerin koronavirüsle enfekte olduktan sonra hastaneye yatma oranı bayanlara nazaran daha yüksek.

Covid hastalarının hastaneden çıktıktan sonraki durumlarını izleyen çalışmanın bir öbür bulgusu da, hastaneden taburcu olduktan 5 ay sonra hala şiddetli belirtiler gösteren şahısların birçoklarının bedeninde CRP diye isimlendirilen kimyasal unsurun olağanın çok üzerinde olması. Bu kimyasal husus, bedende enflamasyona işaret ediyor.

Bu kimyasal unsur, bedenin sağlıklı hücre ve organlara saldırdığı bağışıklık sistemi hastalıklarına daha çok yakalanan orta yaş kümesindeki bayanlarda da yüksek.

Leicester Üniversitesi’nden Profesör Louise Wain, “Bu, Covid sonrası belirtilerin neden bu yaş kümesi bayanlarda daha yaygın olduğunu açıklayabilir lakin süreci tam olarak anlayabilmek için daha derinlemesine araştırma yapmak gerekiyor” dedi.

Araştırmacılar ayrıyeten izledikleri hastaları, Covid sonrası zihni ve vücudu sıhhat sıkıntıları bakımından dört kümeye ayırarak incelediler.

Bunlar ortasında en çok “zihin bulanıklığı” görülen kümenin daha çok ileri yaşta erkekler olduğu görüldü.

Profesör Wain, “Covid sonrası süreçte farklı kümelerin ortaya çıkışı ve bedende enflamasyonun sürmesi, bizlere Covid’in uzun sürmesine yol açan biyolojik sistemlerle ilgili bundan sonra yapacağımız araştırmalar için değerli ipuçlarını veriyor” diyor.

Glasgow’daki araştırmanın sonuçları

Glasgow Üniversitesi’nin araştırması Birleşik Krallık’taki 31 hastaneden taburcu olan 327 hastanın izlenmesine dayanıyor.

Bu araştırma da, 50 yaşın altındaki bayanların, Covid-19’a yakalandıktan sonraki 7 ay içerisinde tam olarak güzelleştiklerini söyleme ihtimalinin tıpkı yaştaki erkeklere nazaran beş sefer daha az olduğunu ortaya koydu.

Bu yaş kümesindeki bayanların ayrıyeten, yeni bir kalıcı özürlülük edinmeleri ihtimalinin birebir hastalığa yakalanan, tıpkı yaştaki erkeklere nazaran çok daha yüksek olduğu sonucuna varıldı.

Araştırma bu yeni özürlülüklerin daha çok hafıza, hareket kaabiliyeti, görme ve işitme mevzularında ortaya çıktığını kaydediyor.

Çalışmayı raporlayan kümenin başındaki, Glasgow Üniversitesi Virüs Araştırma Merkezi’nden Dr Janet Scott, “Araştırmamız Covid-19’a yakalananlarda görülen uzun periyotlu sıhhat meseleleri ortasında yeni bir özürlülük, nefes darlığı ve hayat kalitesinde düşüşün olduğunu gösterdi. Bu bulgular 50 yaşın altındaki, genç, daha evvel sağlıklı olan hastalarda bile ortayya çıkıyor ve en çok da daha genç yaşta bayanlarda görülüyor” diyor.

Dr Scott, bu bulguların salgınla gayret siyasetleri ve aşı stratejileri geliştirimmesi süreçleri üzerinde hayati tesirleri olabileceğini de ekliyor.

Her iki araştırmaya da katkı yapan Dr Lone ise Covid sonrası uzun mühlet sıhhat problemleri devam insanların tespit edilmesi ve gereksinimlerine uygun olarak diyetisyeninden toplumsal danışmanına kadar her türlü uzmanın dayanağının sağlanmasının değerine işaret ediyor.

Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi