Gürültü önleyici kulaklıklar nasıl çalışır?
Gürültü önleyici kulaklıklar, etkin tip yahut pasif tip olarak ikiye ayrılıyor.
Teknik olarak, her çeşit kulaklık pasif olarak gürültü azaltma sağlayabiliyor.
Bunun nedeni, kulaklıkların yapıldığı gereçlerin, bilhassa daha yüksek frekanslardaki birtakım ses dalgalarını engellemesinden kaynaklanıyor.
Yani sadece kulağınızın üzerine bir kulaklık kapatmak bile, varsayım edebileceğiniz üzere, bir ölçü dış sesi baskılama vazifesi görür; lakin bu temel baskılama, birçok durumda kâfi olmaktan çok uzak kalıyor.
PASİF GÜRÜLTÜ ÖNLEYİCİ KULAKLIKLAR
En güzel pasif gürültü önleyici kulaklıklar, gürültü filtreleme özelliklerini en üst seviyeye çıkarmak için, özel olarak yapılmış yarım daire formunda olur. Bu tip kulaklıklar, yüksek yoğunluklu köpük katmanları yahut başka ses emici materyallerle dolu oldukları için, olağan kulaklıklardan daha ağır olur. Tüm bu ekstra yük, gürültüde yaklaşık 15 ila 20 desibel (dB) azalma sağlar. Lakin jet motorlarının, uçak kabinlerinde 75 ila 80 dB gürültü oluşturduğu düşünüldüğünde, pasif modellerin kimi önemli sınırlamaları olduğu açık olduğu görülüyor. Faal gürültü önleyici kulaklıkların devreye girdiği yer de tam olara burada oluyor.
ETKİN GÜRÜLTÜ ÖNLEYİCİ KULAKLIKLAR
Etkin gürültü önleyici kulaklıklar, pasif tiplerin yapabileceği her şeyi yapabiliyor. Yapıları, yüksek frekanslı ses dalgalarını engelleyen bir bariyer oluşturuyor. Ayrıyeten, daha düşük frekanslı ses dalgalarını etkin olarak silerek, ekstra bir gürültü azaltma düzeyi de ekliyor. Bunu, her açıdan gelen gürültüyü taklit eden kendi ses dalgalarını yaratarak yapıyorlar.
Bu tip kulaklıklar, ortam gürültüsünün frekanslarını alan mikrofonlara sahip. Kulaklığın içindeki bir dijital sinyal işlemcisi, tam olarak hangi cins ses dalgalarının istenmeyen sesleri iptal edeceğini hesaplayarak, gerekli ses dalgalarını üretiyor. Fizik maddeleri gereği, birbirleriyle tam 180 derece faz dışı frekanslara sahip ses dalgaları, birbirlerini iptal ederek sessizliğe neden oluyor. Daha açık olmak gerekirse, iki dalga birebir genliğe ve frekansa sahip olduğunda ve zirve ve çukurları tıpkı hizada olduğunda birbirlerini iptal ediyor.
Kulaklıklarda gürültü azaltma tesirini elde etmek için birkaç bileşen gerekli:
Mikrofon: Kulak kabının içine yerleştirilen bir mikrofon, pasif olarak engellenemeyen dış sesleri “dinler”.
Gürültü engelleme devresi: Yeniden kulak kabına yerleştirilen elektronik devre, mikrofondan gelen girişi algılar ve gelen dalganın frekansını ve genliğini belirleyerek gürültünün bir “parmak izini” oluşturur. Daha sonra gürültüyle alakalı dalgalarla 180 derece faz dışı olan yeni bir dalga oluşturur.
Hoparlör: Gürültü engelleme devresi tarafından oluşturulan “karşıt-ses”, olağan sesle birlikte kulaklığın hoparlörlerine yönlendirilir. Karşıt-ses, yok edici teşebbüs yoluyla gürültüyü siler lakin olağan seste istenen ses dalgalarını etkilemez.
Pil: “Aktif” terimi, gürültü engelleme tesirini oluşturmak için sisteme güç eklenmesi gerektiğini tabir eder. Bu gücün kaynağı, şarj edilebilir bir pildir.
Kaynak: Evrim Ağacı