Elon Musk’ın SpaceX projesine ada tahsis etmek isteyen Endonezya, yerlilerin tepkisini çekti

Getty ImagesABD’de fırlatma alanları bulunan SpaceX’in yeni platformu Endonezya’nın Biak adasına kurulabilir.

Endonezya’nın Batı Papua bölgesindeki bir adanın Elon Musk’ın SpaceX projesine tahsis edilmesinin gündeme gelmesi, ada sakinlerinin reaksiyonunu çekti.

Elon Musk’ın “Ay’a insan göndermeyi hedefleyen” projesi için mümkün fırlatma noktalarından birinin Biak adasına kurulması teklif edildi.

Musk şimdi bu teklife karşılık vermedi. Fakat ada sakinleri, ormanların ve denizin tahrip edilmesinden kaygılı.

Tüm ömrünü Biak adasında geçiren 54 yaşındaki Markus Abrauw, Endonezya’nın teklifine reaksiyon gösterenlerden biri.

Adadaki yerli Abrauw kabilesinin üyesi olan Markus’un 8 torunu var. Abrauw kabilesinin jenerasyonlar boyunca bu adayı mesken tuttuğunu anlatıyor.

Biak adasının fırlatma alanı olarak kullanılmasının yerleşim yerlerini tehdit edeceğinden korkan Markus, “Eğer inşa edilirse, çocuklarımız ve torunlarımız yaşamak için bu adanın varlığına artık güvenemeyecek. Denizler ve ormanlar tahrip edilecek” diyor.

Kaynak zengini topraklar

Biak adasının yüzölçümü sırf 1746 km². İstanbul’un yaklaşık üçte biri genişliğinde bir ada. Yeni Gine’nin Endonezya tarafından yönetilen batı bölümünde, Batı Papua olarak bilinen kısımda yer alıyor. Adada yaklaşık 100 bin kişi yaşıyor.

Ada bir düzineden fazla yerli kümeye da konut sahipliği yapıyor. Büyük bir kısmı kırsal alan olan adada birkaç küçük kent merkezi yer alıyor.

BBC’ye konuşan Sydney Üniversitesi’nden Araştırma Vazifelisi Sophie Chao, “Ada sakinleri, ömürlerini adadaki balıkçılığa ve adadan topladıklarına borçlu” diyor.

Adada yaşanacak her gelişme, sakinlerin ömürlerini derinden etkileyebilir.

Öte yandan Biak adası uzay çalışması yapan şirketlerin ilgisini çeken diğer özelliklere de sahip.

Roket üretiminde kullanılan nikel ve bakır üzere madenler adada bol ölçüde bulunuyor.

Bununla birlikte ada, ekvatorun bir derece altında bulunmasıyla da SpaceX’in ilgini çekiyor. Bu özelliği, uzaya gidecek roketin yörüngeye ulaşması için gerekli yakıtın en az seviyede olmasını sağlayabilir.

Aslında Endonezya’nın Biak adasındaki uzay teşebbüsleri Elon Musk sahneye çıkmadan çok evvel başladı.

Ülkenin uzay çalışmalarını yürüten Lapan isimli kuruluş 1980’lerde adaya gözlerini çevirdi ve 100 hektarlık bir arazi satın aldı. Fakat birçok zorluk nedeniyle burada hiçbir şey yapılmadı.

Biak’taki bu bölge değerli bir av alanı ve yakınlarında balıkçılık yapılan bir bölge var.

Ancak daha kıymetlisi, uzay çalışmaları için düşünülen arazi, Saukobye ismi verilen bir köyün 2 kilometre yakınında. Burada yaşayanlar taşınmaya zorlanmaktan telaş ediyor.

‘Ölümler yaşanabilir’

Batı Papualılara ilişkin topraklar nesilden jenerasyona miras olarak geçerek uzun yıllar boyunca tıpkı kabilenin barınmasına imkan sağlıyor. Kabileler birbirlerinin topraklarına yerleşmiyor.

Markus Abrauw, “Biz Papualılar evvelki jenerasyonlardan bize aktarılan topraklarda yaşamak zorundayız” diyor ve ekliyor:

“Başka bir yere gidemeyiz. Gidersek öldürülürüz. Gideceğimiz toprağın sahipleriyle çatışma çıkabilir.”

Biak’taki mahallî önderlerden Apolos Sroyer, SpaceX’e yapılan teklifin, Endonezya’nın yerlilerin haklarını önemsemediğini gösterdiği görüşünde: “Papua’daki projelerin birden fazla, yerlilerin ortasında çatışmalara neden olmaktan diğer işe yaramıyor.”

Batı Papua bölgesiyle Endonezya ortasındaki alaka de epey sıkıntılı. Eski Hollanda sömürgesi Batı Papua 1963’e kadar Endonezya’nın kesimi değildi. Birçok kesim Endonezya hükümetine duydukları öfke nedeniyle bağımsızlık için çabalıyor.

• Elon Musk ile görüşen Cumhurbaşkanı Erdoğan ‘Uzay teknolojileri başta olmak üzere farklı alanlarda iş birliğini ele aldık’ dedi
• NASA’nın Ay’a astronot indirecek aracı SpaceX’ten
• SpaceX’in büsbütün sivillerin katılacağı birinci uzay seyahatine çıkacak 4. kişi çekilişle belirlenecek

‘Adadaki ömrü modernleştirecek’

Lapan uzay ajansının yöneticisi Thomas Djamaluddin, BBC’ye yaptığı açıklamada kelam konusu projenin adayı çağdaşlaştıracağını ileri sürdü.

Fırlatma alanının turizmi ve uzay sanayisini geliştireceğini söyleyen Lapan yöneticisi, gelecek on yılda ada halkının “daha çağdaş bir toplum” olacağını savundu.

Djamaluddin, “Biak’ın klasik bedellerini koruyacağız. Fakat orada yaşayanlar artık avlanma alanı ya da tarım için toprağa bağımlı olmayacak. Toprağın fonksiyonu, daha gelişmiş sanayilerin devreye girmesiyle değişecek” dedi.

Djamaluddin, 60 yerli başkanın de projeye dayanak verdiğini söyledi.

SpaceX şimdi Biak’ta bir fırlatma alanına talip olduğunu onaylamış değil. Lakin Lapan, Elon Musk’ın Endonezya Devlet Lideri Joko Widodo ile görüşmesinde bu teklife “ilgi gösterdiğini” söylüyor.

Melbourne Üniversitesi’nden Wolfram Dressler, Endonezya’nın bu projeye sadece uzay teşebbüsü olarak ya da ekonomik getirisi bakımından değil, siyasi güç tarafından de ilgi duyduğu görüşünde.

Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi