Elon Musk: Dünyanın en zengin insanının ticari başarısının 6 sırrı
Reuters
Elon Musk, koronavirüs salgını sırasında daha da büyüyen Amazon’un kurucusu Jeff Bezos’u da geride bırakarak dünyanın en güçlü insanı oldu.
Elektrikli araç şirketi Tesla’nın paylarındaki son keskin yükselişten sonra, Tesla’nın yanı sıra SpaceX şirketinin de kurucusu olan Musk’ın net varlıkları 185 milyar doları aştı.
Bu muvaffakiyetin sırrı ne? BBC, bundan bir kaç yıl evvel kendisiyle bir saat kadar bu mevzuyu konuşmuştu. Bakalım Elon Musk’ın iş hayatındaki muvaffakiyetinin arkasında hangi sırlar yatıyor?
1. KIYMETLİ OLAN PARA DEĞİL
Bu, Elon Musk’ın iş hayatına yaklaşımının temelinde yatan şey.
2014 yılındaki röportajında ne kadar parası ya da varlığı olduğunu bilmediğini söylemişti.
“Bir yerlerde bir para yığını var üzere düşünmeyin. Aslında yalnızca Tesla, SpaceX ve SolarCity’ye muhakkak bir onay alıyorum ve piyasa bu onaya bir bedel biçiyor” demişti.
“Etik ve düzgün bir halde kazanılıyorsa” servet edinmeye bir itirazı yoktu fakat kendisine ilham veren bu değildi.
Bu yaklaşımının ona yarıyor göründüğü kesin.
Bu röportaj yapıldığında, Robert Downey Jr’ın Iron Man’de canlandırdığı Tony Stark karakterinden esinlenen iş beşerinin serveti muhtemelen 10 milyar dolar civarındaydı.
Getty ImagesBilhassa elektrikli araba şirketi Tesla çok başarılı oldu. Payları geçen yıl o denli yükseldi ki, şirketin piyasa pahası 700 milyar doları geçti. Bu Ford, General Motors, BMW, Volkswagen ve Fiat Chrysler’in tümünü satın alıp, cebinizde hala Ferrari’yi de almaya yetecek bir para.
Ama bu yıl 50 yaşına girecek olan Musk, varlıklı biri olarak öleceğini düşünmüyor. Parasının birçoklarının Mars’da bir üs inşa etmeye gideceğini, hatta bütün servetini bu yolda tüketirse şaşırmayacağını söylüyor.
Tıpkı Bill Gates üzere, bankada milyarlar bırakarak ölmeyi, muhtemelen bu paraları yeterli bir şeye harcayamadığı için başarısızlık sayacaktır.
Getty ImagesMusk Tesla elektrikli araçlarını üç yıl içinde 25 bin dolara kadar indirebilmeyi hedefliyor
2. TUTKULARININ PEŞİNDEN GİT
Mars’da üs kurma düşü, Elon Musk’ın muvaffakiyetinin sırrı olduğuna inandığı şeyin ipucunu veriyor.
“Gelecekte herşeyin daha âlâ olmasını istiyorsunuz. Bu heyecan verici yeni şeylerin hayatı güzelleştirmesini istiyorsunuz” diyor.
SpaceX’i alalım örneğin. Musk, bu şirketi Amerikan uzay programının gereğince heyecan verici olmamasından bunaldığı için kurduğunu söylüyor.
“Dünya’nın ötesinde bir şeyler bulma, Mars’a insan gönderme, Ay’da üs kurma, gezegen yörüngesinde çok sayıda uçuş gerçekleştirme mevzularındaki ilerlemeleri bekleyip durdum” diyor.
Bütün bunlar bir türlü gerçekleşmeyince “Mars’ta Vaha Misyonu” fikriyle ortaya çıkıyor. Kızıl gezegene, insan hayatının sürebileceği bir cins sera yerleştirme fikri bu. Hedefi ise insanları uzay konusunda tekrar heyecan duymaya ve ABD hükümetini NASA’nın bütçesini artırmaya zorlamak.
Bu projeyi ayakları üzerine kaldırmaya çalışırken, eksikliğin “yapma arzusu” değil, bu işin çok değerliye mal olmasından kaynaklandığını kavradı. Uzay teknolojisi olması gerektiğinden çok daha kıymetliydi.
Bu farkındalıktan, dünyanın en ucuz roket fırlatma işi doğdu.
En kıymetlisi bu şirket kar güdüsünden değil Mars’a insan gönderme isteğinden doğmuştu.
Musk kendisini yatırımcıdan çok mühendis üzere gördüğünü, sabahları teknik sıkıntılara tahlil bulma dileğiyle uyandığını anlatıyor.
Çözdüğü her sorunun, birebir sıkıntıyla boğuşan herkesin işine yarayacağını ve bunun kalıcı olduğunu bilmek onu heyecanlandırıyor.
İşte tam da bu sebeple 6 yıl evvelki bu görüşmemizden çabucak evvel dünya çapında elektrikli arabaların gelişimini hızlandırmak için Tesla’nın bütün patentlerini herkesin kullanımına açacağını ilan etmişti.
reutersSpaceX’in Aralık ayında fırlattığı roket 6 dakika sonra düştü lakin Musk çok şad
3. BÜYÜK DÜŞÜNMEKTEN KORKMA
Elon Musk’ın teşebbüslerinin en çarpıcı yanlarından biri çok bahadır projeler olmaları.
Araba dalında ihtilal yapmak, Mars’a insan göndermek, tünellerden akan süratli trenler yapmak, yapay zekayı insan beyniyle bütünleştirmek, güneş gücü ile pil-akü dalını geliştirmek üzere.
Bunların tümünün dengeli bir ortak yanı var. Tümü 1980’lerin çocuk mecmualarında bulabileceğiniz gelecek düşlerine benziyor.
Buradan da Musk’ın muvaffakiyetinin üçüncü sırrının ipuçlarını çıkarabiliriz. Korkma: Büyük düşün!
Gayesi düşük tutmanın bir çok şirketin gelişimini engelleyen şey olduğuna inanıyor.
“Çok fazla şirket ‘adım adım ilerlemeyi’ tercih ediyor” diyor. Kelamlarını “Eğer büyük bir şirketin CEO’su iseniz ve küçük bir gelişmeyi hedefliyorsanız, ve bu da umduğunuzdan uzun sürüyorsa, ve tam istediğiniz üzere de olmuyorsa, kimse sizi suçlayamaz. Hep benim kusurum değil diyebilirsiniz” diye sürdürüyor.
“Oysa atak davranıp hakikaten alanı değiştirecek bir gelişmeyi hedeflerseniz ve başarılı olamazsanız, katiyen işinizden olursunuz” diye de ekliyor Musk ve birden fazla şirketin bu yüzden mevcut eserlerine küçük ekler yapmayı yürekli yepisyeni adımlar planlamaya tercih ettiklerini düşünüyor.
Onun tavsiyesi ise “Fark yaratacak şeyler üzerinde çalışın.”
Fark yaratacak şeyler kategorisinde ise şahsi sıralamasında iki şey öne çıkıyor.
Biri fosil yakıtlardan kurtulma sürecini hızlandırmak. İkincisi ise Mars’da sürdürülebilir hayat şartları yaratarak insanlığın uzun vadede birden fazla gezegende yaşaması suretiyle geleceğini garanti altına almak.
Getty ImagesÇin’de inşa edilen Tesla fabrikası
4. RİSK ALMAYA HAZIR OL
Evvelki ipuçlarına bakıldığında bu çok açık üzere görünüyor ancak Elon Musk bir çokların daha büyük riskler aldı.
2002 yılında birinci iki teşebbüsünün paylarını sattı. Bunlar Zip2 isminde bir internet kent rehberi ve internetten ödeme sistemi PayPal idi. 30’lu yaşlarına gelmişti ve bankada neredeyse 200 milyon doları vardı.
Bu evrede birikiminin yarısını yeni işlere yatırmayı yarısını da bir kenarda tutmayı planladı.
Ancak olaylar o denli gelişmedi. Kendisiyle görüştüğümde iş hayatının en karanlık devrinden yeni yeni çıkıyordu.
Kurduğu yeni şirketler her türlü başlangıç pürüzüne takılmıştı.
SpaceX’in birinci üç roket fırlatma deneyi başarısız olmuş Tesla her türlü üretim, yedek modül ve tasarım sıkıntısıyla boğuşmuştu.
Bunların üzerine bir de mali kriz patlak verdi.
Musk o noktada sıkıntı bir tercihle karşı karşıya kaldığını anlatıyor:
“Ya kalan paramı elimde tutacaktım, ki bu durumda şirketler mutlaka batacaktı, ya da kalan herşeyimi yatırıma aktaracaktım, o vakit tahminen bir bahtım olacaktı” diyor.
Bütün fonlarını şirketlere akıttı.
Bir noktada borçları o kadar büyümüştü ki günlük hayatını sürdürebilmek için eşinden dostundan borç almaya başlamıştı.
İflas fikrinden korkmadı mı?
Kormadığını söylüyor, “Çocukların bir tıp devlet okuluna gidebilirdi sonuçta, ne olacak ki, ben de devlet okulunda okudum” diyor.
Getty Images5. TENKİTLERE KULAK ASMA
Elon Musk’ı en çok şok eden şey uzmanlar ve yorumcuların, onun işlerinin makus gitmesinden ne kadar büyük keyif aldıkları oldu.
“Liberal oburlarının başarısızlığından zevk alma eğilimi inanılmazdı. Tesla’nın mevtini bekleyen çok sayıda blog sitesi türemişti” diyor.
Ona, gayelerinin büyüklüğünün bir cins küstahlık olarak görülebileceğini ve tahminen de insanların bu yüzden başarısız olmasını istediklerini söyledim.
Bu görüşe katılmadı.
“Eğer birtakım şeyleri mutlaka yapacağımızı söylesek küstahlık olabilirdi lakin daima yapmak istediğimizi, elimizden gelen çabayı göstereceğimizi söyledik” dedi.
İşte burada Musk’ın ticari muvaffakiyetinin bir sırrı daha ortaya çıkıyor: Tenkitlere kulak asma.
SpaceX ve Tesla’ı kurarken bu şirketlerin kârlı olacağını hiç düşünmediğini anlattı. Aslında kimse de inanmamıştı buna. Ama felaket tellallarını dinlemeyip yoluna devam etti.
Nedeni de birinci unsurda yatıyor: Başarıyı karlılıkla değil sorun çözme kriteriyle ölçmek.
Bu da karar vermeyi çok kolaylaştıran bir şey oldu onun açısından.
Ekim ayında ABD yatırım bankası Morgan Stanley SpaceX’e 100 milyar dolar bedel biçti.
Şirket uzay teknolojisi dalının iktisadını dönüştürdü fakat Musk’ı en çok gururlandıran muhtemelen ABD hükümetinin uzay programını canlandırmayı başarmak olacaktır.
Geçen yıl Crew Dragon roketleri Milletlerarası Uzay İstasyonu’na altı astronot taşıdı. Bunlar, uzay mekiklerinin emekliye ayırıldığı 2011 yılından bu yana ABD topraklarından gönderilen birinci astronotlar oldu.
6. İŞİNİ ZEVKLE YAP
Bu kuralları izleyin. Biraz da talihiniz yaver giderse siz de inanılmaz varlıklı ve ünlü olabilirsiniz.
Elon Musk’ın işkolik olduğu biliniyor. Tesla’nın 3 numaralı modelinin üretimi sırasında haftada 120 saat çalıştığını söyleyerek böbürleniyordu.
Lakin birebir vakitte hayattan zevk alıyor üzere görünüyor.
Fikirleri, açtığı hakaret davaları ve toplumsal medyadaki çılgın çıkışları ile dikkatleri üzerine topluyor.
Koronavirüs salgını karşısında ilan edilen tedbirleri insanların zorla mahpus tutulmasına neden olan “faşist” planlar diye tanımladı, paniğe kapılmayı “salakça” buldu, yaz aylarında bütün eşyalarını satacağını bunların beşere tartı yaptığını ilan etti, birkaç gün sonra yeni doğan oğluna X Æ A-12 Musk ismini vereceğini duyurdu.
Toplumsal hayattaki bu tartışmalı çıkışları iş hayatını etkilemiyor üzere görünüyor ve bir teşebbüsçü olarak savını sürdürüyor.
Eylül ayında Tesla’nın üç yıl içinde 25 bin dolara elektrikli araba üreteceğini açıkladı ve yakın bir vakitte şirketin ürettiği bütün araçların büsbütün şoförsüz olacağını söyledi.
2020’yi ise SpaceX’in uzay gemisi fırlatma denemesiyle kapattı ve bu teknolojiyle yakında Mars’a birinci insanların da gönderilebileceğini umduğunu söyledi.
Dev roket her ne kadar infilak edip kalkıştan altı dakika sonra düştüyse de Elon Musk denemeyi “büyüleyici bir başarı” diye selamladı.
Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi