Dünya’ya asteroit çarpması nasıl önlenecek?
THINKSTOCK
Asteroit ya da küçük gezegen, yörüngeleri çoğunlukla Mars ile Jüpiter gezegenleri ortasında kalan gökcisimleri olarak tanımlanıyor.
65 milyon yıl evvel dinozorlarda olduğu üzere insanların da bu çarpmadan sağ çıkma talihi pek yok. İşte Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi NASA, etrafımızda dolaşan dev gök taşlarının çarpmasını engelleyecek bir proje üzerinde çalışıyor.
Proje danışmanlarından Humberto Campins’e nazaran, Dünya’ya çarpma ihtimali en yüksek olan asteroid 2008 EZ5. 2008’de keşfedilen bu asteroitin eni 230, uzunluğu 710 metre. Dünyaya çarpması halinde Hiroşima’ya atılan atom bombasından bir milyon kat daha güçlü bir patlama tesiri göstermesi bekleniyor.
NASA, yüzeyinden koparılacak 20 tonluk bir kaya kesimi ile bu asteroidin Ay’ın yörüngesine sokulması üzerinde çalışıyor.
1960’ların sonu ile 1970’lerin başı ortasındaki periyotta astronotlar Dünya’ya 382 kg’lık Ay taşı getirmişti. Yeni proje ise bunun 50 katı büyüklüğünde bir kaya içeriyor.
SPL / 1908’de Sibirya’nın Tunguska bölgesine göktaşı düşmesi nedeniyle 80 milyon ağaç yok olmuştu.
Yeryüzüne 470 milyon km uzaktaki asteroit saatte 90 bin km süratle ilerliyor. Pekala bu asteroit yörüngesinden nasıl çıkarılacak?
Asteroitler güneş sisteminin oluşumundan arta kalan unsurlardır. Başıboş dolaşan göktaşlarının birçok birbirine çarparak gezegenleri oluşturdu. Lakin çarpmayanlar beş milyar yıldır Güneş etrafında dönüyor.
Dünya’ya yakın asteroitler değişken bir yörünge çizerek hareket ediyor. Kimileri bu yüzden büyük tehlike oluşturuyor. Son bin yıldır asteroitler yüzünden kimse ölmedi. Önümüzdeki yüz yılda da rastgele bir cismin Dünya’ya çarpması beklenmiyor.
Ancak Çin’de çok daha eski kayıtlarda asteroit kaynaklı ölümlerden kelam edilmektedir. Ayrıyeten 1908’de bir asteroid Sibirya’da yerleşim alanlarından uzak bir bölgeye düşmüş ve Lüksemburg büyüklüğünde bir alanı yerle bir etmişti. “Bu cins çarpmalar evvelden oldu, tedbir almazsak tekrar olacaktır” diyor Champins.
Tehdit mi avantaj mı?
Fakat asteroitlerin Dünya’ya bu kadar yakın hareket etmesinin birtakım avantajları da olabilir. Geçen yıl 2,4 milyon km aradan geçen bir asteroitin 5 trilyon dolar kıymetinde platin yüklü olduğu tespit edilmişti. Özel şirketler asteroitlerden maden elde edilmesi üzerinde çalışma yürütürken NASA da bilhassa su üzerinde duruyor.
ALAMY / Altı Apollo misyonundan Dünya’ya toplam 380 kg gereç ile dönüldü.
Asteroitlerin birçok metal yüklü olurken kimileri da su ile karışık karbondan oluşuyor. NASA’nın California’daki Dünya’ya Yakın Objeler Merkezi’nden Paul Chodas’a nazaran, “Güneş Sistemi’ne açılırken astronotlar gelecekte su ve oksijen desteğini asteroitlerden yapabilir”.
Ancak asteroitler hakkında fazla bilgimiz yok. Neye benzediklerini, neden oluştuklarını bile bilmiyoruz. Winnipeg Üniversitesi’nden asteroid uzmanı Ed Cloutis “Teleskopla asteroitlere baktığımızda, bizden çok uzak oldukları için yalnızca nokta biçiminde bir ışık görüyoruz” diyor.
Asteroitler ne içeriyor?
Champins ise asteroitlerin toz ve kaya karışımından oluştuğunun varsayım edildiğini, lakin bunun oranının bilinmediğini söylüyor.
Asteroitler suyla yüklü olsa bile öbür bir sorun daha var. 2000’den bu yana Memleketler arası Uzay İstasyonlarında astronotlar vazife yapıyor. Lakin 1972’de Ay’a son seyahatten sonra kimse uzayda daha uzaklara gitmeye yeltenmedi.
Günümüzde astronotlar hem gereç hem teknik takviye bakımından her cins desteğini Dünya’dan yapmak zorunda. NASA’nın 2030’ların ortasında Mars’a insan gönderme planının gerçekleşmesi teknolojide esaslı yeniliklere bağlı.
NASA / Dünya’ya yakın dolaşan asteroidlerin üzerinde çok sayıda gevşek kaya olduğu iddia ediliyor.
Asteroit yönlendirmek
NASA’nın Asteroit Yönlendirme Projesi işte burada devreye giriyor. Uzayda büyük bir kaya kesimi bulup onu Dünya’ya yakın bir yerde yörüngeye oturtmayı amaçlayan bu proje birçok probleme tahlil olarak görülüyor.
Birinci adım olarak asteroite robotlu bir uzay aracı gönderilecek. Üç ayaklı bu araç kaya kesiminin üzerine konduktan sonra iki mekanik kol ile onu kavrayıp taşıyacak.
Böylelikle “yerçekimi traktörü” ismi verilen teknikle asteroit bu kayaya hakikat ve yeryüzünü tehdit etmeyecek bir yörüngeye çekilecek. Daha sonra Ay’a varmak için 80 milyon km yol katedecek. Uzay boşluğunda sürtünme olmadığı için bu kütleyi güneş gücüyle xenon gazını hızlandırma yoluyla basitçe itmek mümkün olacak.
Bu uygulama, Mars’a astronot gönderme planları için tasarlanan teknolojinin denenmesi olarak da fonksiyon görecek.