Dolby Vision Nedir?

Son 10 yıllık vakit diliminde akıl almaz teknolojik gelişmelere şahit olduk. Sinema ve yayın dalı de öbür dallarla birlikte bir oldukça gelişti. 10 sene evvel hayal olarak gördüğümüz çözünürlükte ve netlikte sinemalar izliyor, dizilere istediğimiz yerden basitçe erişebiliyoruz. Bu yazıda ele alacağımız Dolby Vision da ekrandaki içeriğin kalitesini artırmayı amaçlayan teknolojilerinden birisi.

Pekala Dolby Vision Nedir?

Yeni bir televizyon yahut oynatıcı aldığınızda gerek kutuların, gerek de eserin üstünde birçok logo görürüz. Dolby Vision da artık bu logolar ortasında yer alıyor. Birçok 4K Ultra HD aygıtta yer alan bu logo, Dolby Surround ve öteki Dolby teknolojilerini geliştiren grup tarafından oluşturulmuş yeni bir HDR (High Dynamic Range) 4K görüntü formatını temsil ediyor. Dolby Vision sayesinde olağan HDR’ın tersine daha yüksek renk doygunluğuna ulaşılabiliyor.

Aygıt üreticilerinin Dolby Vision logosunu bir Blu-Ray oynatıcı yahut televizyonda kullanabilmesi için eserlerini onaylatmak ve lisanslamak maksadıyla birtakım koşulları sağlayıp ödeme yapması gerekiyor. Ayrıyeten Dolby HDR, görüntü üretiminde da kullanılıyor. Bu istikametiyle hem tüketici hem de profesyonellere yönelik tahlillerden birisi olduğunu söyleyebiliriz.

Süratlice HDR teknolojisini hatırlayacak olursak; televizyon ve görüntüleme aygıtlarında renk gamını ve en düşük ve en yüksek parlaklık bedelini, yani dinamik aralığı artıran bir teknoloji. HDR öncesinde setler Rec 709 olarak isimlendirilen HDTV için eski görüntü standardı ile sonlandırılmıştı. Rec 709, 90’lı yıllar da dahil olmak üzere yıllar boyunca birtakım teknik sınırlamalarla karşı karşıyaydı.

Günümüzde ise OLED ve başka LCD yahut LED televizyonlar eskilere nazaran çok daha fazla renk görüntüleyebiliyorlar lakin HDR teknolojisinin imgeyi daha çarpıcı hale getirdiğini söyleyebiliriz. Çünkü HDR geliştirilene kadar bu televizyonların renk bakımından tam manasıyla potansiyellerini sergilemelerinin pek imkanı yoktu.

HDR10 ve Dolby Vision Teknolojileri Ortasındaki Fark

Günümüzdeki televizyonlar ve ekranlar için açık HDR standardı olarak HDR10 kabul ediliyor. Yani tüm HDR yahut Premium Ultra HD televizyonların HDR10 standardını işleyebilmesi gerekiyor. Bu halde HDR televizyonların HDR formatını düzgün bir formda görüntüleyebilmesi sağlanıyor.

HDR’ın temelinde de birtakım talimatlar ve bilgi alışverişi yatıyor. HDR manzaralarda yer alan birtakım meta veriler yardımıyla ekran yahut disk oynatıcı, renklerin parlaklık düzeylerini nasıl ayarlayacağını ve renkleri nasıl eşleştireceğini öğrenip buna nazaran işliyor. Genel itibariyle programa uygun olarak hazırlanan bu talimatlar sabit olarak kalıyor. Birebir formda HDR10 standardı, sinemaların nasıl sıkıştırılacağı ve kodlanacağını da açıkça belirtiyor.

Dolby Vision ile HDR10’un farkı ise uyumluluk konusunda bariz formda ortaya çıkmakta. Dolby Vision, alışılagelmiş HDR10’a kıyasla çok daha özel “talimatlar” içeriyor. Dolby’nin bu teknoloji için özel olarak hazırlayıp sunduğu şartnamede bu uyumluluğun sağlanması için yapılması gerekenlere, televizyon yayınının nasıl yapılacağı ve televizyonun Dolby Vision HDR içeriğini nasıl işleyeceğine dair bilgiler bulunuyor. Bu bakımdan televizyonlar açısından Dolby Vision, HDR10 standardına nazaran çok daha fazla bilgiye muhtaçlık duyuyor.

Sağda Dolby Vision ve solda standart dinamik aralıklı imaj.

HDR10 mu yoksa Dolby Vision mu?

Bu iki HDR standardını ayrıntılı bir halde inceleyecek olursak Dolby Vision’un bariz halde daha dinamik ve çok daha canlı bir manzara sunduğunu görüyoruz. Bu açıdan Dolby Vision takviyeli televizyonlar HDR10’dan imaj bakımından çok daha üstün ama bütün  Dolby Vision dayanaklı televizyonlar da tıpkı biçimde üretilmiyorlar.

Dolby Vision, sahneden sahneye değişebilen talimatlar yahut meta datalar sağlayarak TV’ye ne vakit makul bir rengi yahut kontrastı artırmasını gerektiğini söylüyor. Dahası, Dolby’nin tüketici TV’leri için azamî spesifikasyonu 12 bit renk derinliği ile 68 milyar renge kadar çıkabiliyor (yalnızca 16.7 milyon muhtemel rengi işleyen eski Rec. 709 8 bit renk derinliğine kıyasla). Parlaklık tarafında ise Dolby Vision, 4.000 Nit yahut daha fazlasına ulaşan düzeylere müsaade veriyor.

Dolby Vision ile HDR10 karşılaştırıldığında, HDR10’un sabit metadata kullanması nedeniyle muhakkak sahnelerdeki imajın işlenmesi kelam konusu olduğunda TV’lere pek esneklik sunduğu söylenemez. HDR10 ayrıyeten 1,07 milyara kadar muhtemel renk için 10 bit renk derinliği koşul koşuyor. Parlaklık bakımından da HDR10 ekranlarda ortalama 1.000 nit yahut üstü hedefleniyor.

Ama şunu söylemeliyiz ki günümüzde hiçbir tüketici televizyonu şimdi 12-bit renk derinliğine sahip değil. Bu nedenle Dolby Vision’un renk derinliği konusundaki üstünlüğü gelecekte 12-bit televizyonlar sunulmaya başlandığında bariz bir formda öne çıkacak. Ek olarak parlaklık konusunda kimi ekranlar hem Dolby hem de HDR10 uyumlu biçimde olabilir, örneğin LCD’lerde makul bir parlaklık düzeyinin üstüne çıkmak pek mümkün olmazken OLED ekranlar daha az ışıkta daha uygun kontrasta sahip olduğu için destekliyorsa hem Dolby Vision hem de HDR10 ile uyumlu denilebilir.

Özetle Dolby Vision her ne kadar HDR10’dan teknik kıyaslamada üstün olsa da, manzara kalitesi bakımından asıl kıymetli etken ekranın kalitesi ve televizyonun kendisi diyebiliriz.

Renk gamutlarını gösteren bir karşılaştırma. Önerilen Dolby Vision ama günümüzde tüketici televizyonları şimdi 12-bit renk desteklemiyor.

Hangi Televizyon ve Blu-Ray Oynatıcılar Dolby Vision Uyumlu?

Dolby Vision’un epeyce süratli bir formda 4K televizyonlar için HDR standardı haline gelmeye başladığını söyleyebiliriz. TCL ve LG’ye kadar birçok büyük televizyon üreticisi Dolby Vision sertifikalı eserler sunmakta. Bu teknoloji Sony Bravia OLED XBR-65A1E ve LG E7 OLED’den tutun, TCL Roku TV 55P607 ve Hisense 43H6D üzere nispeten daha uygun modellerde de bulunabilmekte.

Bilinen birkaç Dolby Vision takviyeli televizyonu sıralayacak olursak:

• LG E7 OLED (OLED65E7P)
• Sony Bravia OLED XBR-65A1E
• LG B7 OLED (OLED55B7P)
• TCL Roku TV 55P607
• Vizio SmartCast M- Serisi M65-E0
• Hisense 43H6D

Listede Samsung’un yokluğu dikkatinizi çekmiş olabilir, bunun nedeni Samsung’un rakip olarak kendi geliştirdiği HDR teknolojisi olan HDR10+’ı kullanması. Bu teknoloji Dolby Vision’a kıyasla lisans fiyatı olmaması ve daha çok özgürlük sunan rahat bir yapı kullanması nedeniyle de epey tercih ediliyor.

Sony ise yakın vakitte bu teknolojiyi birtakım televizyonlarına (Z9D, A1E, X930E, X940E serisi) yazılım güncellemesi yardımıyla sunmaya başladı. Elinizde 4K Sony televizyon bulunuyorsa müşteri hizmetleriyle görüşüp yahut takviye sayfalarını denetim ederek bu takviyenin televizyonunuza sunulup sunulmadığını öğrenebilirsiniz.

Blu-Ray oynatıcılara da gelecek olursak yeniden birebir halde LG, Sony ve başka birçok üreticiden temin edilebilen uyumlu Ultra HD Blu-Ray oynatıcı aygıtlar mevcut.

Dolby Vision Teknolojisi İmaj Kalitesinde Farklılık Sunar Mı?

Elbette, sıradan dinamik aralıklı (SDR) manzaralarda milyarlarca rengi göremeyebilirsiniz. Ayrıyeten renkler ortasındaki hassas geçişleri de standart manzaralarda fark edemezsiniz. Genel itibariyle HDR’ın sunabileceği yumuşak renkler yerine banding ismi verilen birtakım çizgi ve şeritler görürsünüz.

HDR imgelerde (Dolby Vision bir HDR standardıdır) daha varlıklı renklere sahip olursunuz ve daha gerçekçi bir imaj elde edersiniz. Örneğin ormanda geçen bir sinema izlediğinizi düşünün, HDR ile yeşilin her tonunu daha yeterli bir formda hissedersiniz. Yahut neon renklerin bulunduğu yüksek kontrastlı cisimler barındıran programlarda manzara daha bariz bir halde kaliteli gözükür.

HDR10+ Nitekim Dolby Vision Rakibi Mi?

Evet, HDR10+ yalnızca bir HDR standardı olmakla kalmayıp Samsung ve Amazon tarafından da desteklenen bir teknoloji. HDR10’un eksikliklerini gidermek gayesiyle piyasaya sunulan bu teknoloji de Dolby Vision’da olduğu üzere sabit metadata yerine dinamik metadata iletimine müsaade veriyor. Böylelikle farklı sahnelerde renkler ve parlaklık çok daha uygun ve düzgün işlenebiliyor.

Dolby Vision Takviyeli Sinemalar Nereden Edinilebilir?

Dolby Vision formatında birçok Ultra HD Blu-Ray yayın bulunmakta lakin genel itibariyle günümüzde fizikî disklerin pek tercih edildiğini söyleyemeyiz. Bu nedenle Dolby Vision takviyeli sinemaları edinmek için için daha çok VoD ve streaming servislerine göz atmanızı öneriyoruz. Bunlar ortasında Netflix, Apple TV+, Amazon Prime ve Disney+ yer alıyor. Başka Dolby takviyeli eser ve hizmetlere Dolby’nin sitesinden de ulaşabilirsiniz.

Eklemek istediğiniz bir şey varsa yorum yapabilir, sorularınız ve teklifleriniz için Technopat Sosyal’de mevzu açabilirsiniz.

Kaynak: Technopat