Detoks nasıl yapılır?

Detoks sanayisi şimdilerde çok moda; birebir vakitte da çok kârlı. Lakin bedenlerimizi pisliklerden arındırmak hiç de yeni bir fikir değil. Klâsik tıbbın en eski biçimlerinden biri olan Ayuverda tıbbında, MÖ 2. yüzyıl civarından beri beş kısımlık bir detokslama yolu uygulanmış (ilaçlı lavmanlar ve ilaç etkili kusma da dahil). Lakin 2020 yılında, kelamda detoks gereksinimlerimizi çok daha düzgün anlıyoruz.

“Detoks” tabiri, giderilmesi gereken toksinlerin olduğu manasına geliyor. Bu bileşenlerin tam olarak ne olduğu birçok vakit belirtilmiyor ama bedeninizin kansere, organ hasarına, üreme sıkıntılarına ve hatta mevte yol açabilen ziyanlı moleküller içerdiği hakikat. Lakin bedeniniz, bu sıkıntılı kimyasalları giderme konusunda zati eksiksiz bir iş çıkarıyor zira beden, özünde en uygun detoks sistemi.

Mayo Clinic akademik tıp merkezinde lisanslı bir diyetisyen olan Katherine Zeratski, “Eğer bedeninizde halihazırda çalışan bir karaciğer, çalışan böbrekler ve çalışan akciğerler varsa; bedeniniz zati muhtaçlık duyduğu istikrara sahip demektir” diyor.

Daha değerlisi, detoksların daha en başta bedeninizden toksinleri giderdiğini gösteren hiçbir delil yok.

Etkisiz oldukları çarçabuk gösterilebilse de, birçok detoks yolu direkt ziyanlı değil. Ancak kimi tehlikeleri beraberinde getiriyorlar. Zeratski’nin söylediğine nazaran birkaç gün yeşil detoks sıvısından öteki hiçbir şey tüketmemek istikrarsız bir yaklaşım olsa da, bedeninize muhtemelen ziyan vermez. Lakin her hadise farklı. Geçen yıl mide baypası ve yakın vakit evvel antibiyotiğe maruz kalma geçmişi olan bir bayan, yeşil detoks sıvısı diyetine başladıktan sonra şiddetli bir böbrek rahatsızlığı geçirmiş. Bu yüzden, şayet hâlâ detoks modasına uymak isterseniz, birinci evvel mutlaka hekiminize danışın. Ayrıyeten, kendinizi kısa mühlet sonra daha güzel hissetmeyi beklemeyin. Oruç tutarak yahut banyoya koşarak geçirdiğiniz günler, muhtemelen kendinizi daha yorgun ve rahatsız hissetmenize sebep olacak.

Detoks yapmanın, zihin sıhhatinize yarar sağlamayabildiğine yönelik de ispatlar var. Macaristan’da yapılan bir çalışmada araştırmacılar, bir nevi sıhhat rehabilitasyon merkezi olan detoks sıvısıyla paklık kamplarında kalan beşerlerle görüşmüşler.

Araştırmacılar detoks yapmanın, sıvı beslenme için belirtilen bir numaralı neden oldduğunu ve bunun da çoğunlukla müshiller ile birlikte yapıldığını keşfetmişler. İştirakçilerin detoks yapma sebepleri, kusma hastalığı ve sağlıklı yemekle alakalı sıhhatsiz bir takıntı olan ortoreksiya nevroza işaretleriyle yaygın biçimde örtüşmüş. Bu yüzden uzun vadeli zihin sıhhatine yönelik tehlikeler, direkt fizyolojik tehlikelerden daha büyük olabilir.

Zeratski’nin söylediğine nazaran beşerler detoks yapmak istediklerini belirttiğinde, birçok vakit “sıfırlama düğmesine basmak” istediklerini söylüyorlar. “Bunu uygun beslenerek yapabilirsiniz” diyor Zeratski. Arınma prosedürleri ve kömür, yatırım yapmaya gerçekten değmez.

Bu yüzden, şayet uyuşukluktan kurtulmak ve yenilenmek istiyorsanız, çay ve tentür satın almanıza gerek yok. Bunun yerine, bedeninizin doğal detoks sistemini en uygun halde tutmak için bunları deneyin:

YETERİ KADAR UYUYUN

Birinci olarak, her gece yedi saatlik uykuyu es geçmeyin. Yapılan araştırmalar, beyninizin gecenin ilerleyen saatlerinde ziyanlı yan eserleri ortadan kaldırarak, doğal bir detokslama sürecinden geçtiğini gösteriyor. Alzheimer’a sebep olan amiloid plakları üzere bu yan eserler, olağan bir günde hudut sinyallerinin iletilmesi sırasında oluşuyor. Ancak bu arındırma süreci, yalnızca yedi saat dinlendiğiniz vakit tamamlanıyor.

Kâfi ölçüde uyku olmadan, beyniniz bilgiyi işlemede yavaş kalıyor. Her gece önerilen uyku ölçüsünden bir saat az uyumak, metabolizmanızı yoldan çıkarabilir ve prediyabet tehlikenizi artırabilir. Genel olarak obezlik ve yüksek tansiyon üzere hastalıklarla ilişkilendirilen yetersiz dinlenmenin, bağışıklık sisteminize de hasar verdiği ve ömür beklentinizi düşürdüğü görülüyor. Görünüşe nazaran uykuyu atladığınızda her şey etkileniyor.

BOL BOL SU İÇİN

Suyun kıymeti, susuzluk hissini gidermekten çok daha ötesine uzanıyor. Beden sıvılarınızın harekete devam etmesini sağlıyor ve bu sayede akciğerler, böbrekler ile karaciğer kendi işini yapabiliyor. Bütün bedensel süreçlerde bir çeşit atık yayılıyor ve bedende yeteri kadar su bulunması, damarları açık tutmada ehemmiyet taşıyor. Bu sayede karaciğer ve böbreklere akan o yan eserler, buralarda süzülüp atılabiliyor. (Böbreklerde yeteri kadar suya muhtaçlık duyuyorsunuz zira bu fazladan iyonlar, şekerler ile atık eserler, kandan böbreğe sızıp nihayetinde bedeninizi idrar biçiminde terk ediyor.) Ancak yeteri kadar sıvı almadığınızda, böbrekleriniz idrarınızı ağırlaştırarak suyu muhafazaya çalışıyor. İdrarınızdaki atık eserlerin daha yüksek yoğunlukta olması, kısa vadede daha düşük su kaybettiğiniz manasına geliyor ama uzun vadede, böbrek taşı ile idrar yolu enfeksiyonu tehlikesini artırıyor.

İronik bir halde birtakım detoks prosedürleri (kramplara, kusmaya ve ishale sebep olabilen kolon bağırsak paklığı gibi), aslında kâfi sıvı alma uğraşınızı baltalayabiliyor. Çok idrar yahut dışkı yapma yoluyla sıvılardan kurtulmak, karaciğer ve böbreklerinizin çalışmasını zorlaştırmaktan diğer bir tesir göstermiyor.

Bu yüzden yastığınızı ve su şişenizi kapın ve yeni yılda birinci satın aldığınız şeyin, bir detokstan daha eğlenceli (ve daha etkili) bir şey olmasını sağlayın.

Kaynak: Popular Science

Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi