Covid-19 araştırması: Yedi farklı semptom grubu

Boğazda kaşınma ve öksürük, baş ağrısı, burunda akıntı… Bundan bir yıl evvel bu tip ufak tefek ağrıları, ya da hafif bir soğuk algınlığını çok da fazla keder etmez, hatta tahminen hiç dikkate almazdık.

2020 sonbaharında ise durum çok farklı. Yalnızca bir defa hapşırmak bile zihnimizde, “Son günlerde nerelerdeydim, insanlara ne kadar yakındım, neye dokundum? Koku ve tat alabiliyor muyum? Güya nefes darlığım var…” üzere soruların akla gelmesine neden oluyor.

Aralıksız bir biçimde bu kanılarla haşır neşir olan araştırmacılar ve tıpçılar da, Covid-19’un izini gösterdiği düşünülen bir dolu semptomdan en gerçek olanı bulmaya çalışıyor.

Deutsche Welle Türkçe‘nin aktardığına nazaran Viyana Tıp Üniversitesi’nde araştırmacılar, koronavirüs belirtileri ile ilgili uzunca listeyi en azından bir tertibe koymayı başardı. Kelam konusu bilim insanları, nispeten hafif bir seyir izleyen Covid-19 hastalık süreci ile alakalı, Allergy isimli tıp mecmuasında de yayımlanan yedi farklı belirti olduğunu ortaya koydu.

Araştırmanın öncelikli emeli, atlatılan bir koronavirüs enfeksiyonunun akabinde düzgün bir bağışıklığın nasıl olduğunu ve bunun nasıl ölçülebileceğini anlamaktı. Bunun için immünoloji uzmanı Winfried Pickl ile alerji uzmanı Rudolf Valenta etrafında bir ortaya gelen araştırmacılar, Covid-19 hastalığını büyük oranda atlatan ve güzelleşme sürecine giren 109 kişi ile büsbütün güzelleşmiş olan 98 kişiyi inceledi ve kanlarını test etti.

COVID-19 İLE İLGİLİ YEDİ SEMPTOM KÜMESİ

Bilim insanları, elde edilen datalar temelinde farklı semptomların Covid-19 hastalığında birbirleri ile alakalı olduğunu ve semptom kümeleri halinde görüldüğünü tespit etti. Araştırmada ortaya çıkan yedi semptom kümesi şunlardan oluşuyor:

1.  Gribal semptomlar (ateş, ateşli titreme, halsizlik ve öksürük)

2.  Nezle semptomları (burun akıntısı, hapşırma, kuru boğaz ve burun tıkanıklığı)

3.  Eklem ve kas ağrıları

4.  Göz ve mukoza iltihabı

5.  Akciğer rahatsızlıkları (akciğer iltihabı ve nefes darlığı)

6.  Mide-bağırsak sıkıntıları (ishal, mide bulantısı ve baş ağrısı)

7.  Koku ve tat alma duyularının kaybı ve başka semptomlar

Araştırmanın sorumlusu immünoloji uzmanı Winfried Pickl, DW’ye yaptığı değerlendirmede, “Tat ve koku alma duyularını kaybeden şahısların çoğunlukla bağışıklık sistemi genç beşerler olduğunu” vurguluyor. Lakin buradaki “genç” kavramı hastanın yaşı ile değil, timüs tarafından üretilen T hücrelerinin (bağışıklık hücreleri) ne kadar genç olduğu ile ilgili bir söz.

Pickl, yapılan araştırmaların, “açık bir biçimde, Covid-19 hastalığında sistemsel (örneğin 1. ve 3. grup) süreç ile organsal (örneğin 6. ve 7. grup) sürecin birbirinden ayrıldığını ortaya koyduğunu” lisana getiriyor.

Fakat bu sonucun semptom kümeleri ortasında örtüşme olmayacağı manasına gelmediğini de vurgulayan Pickl, öbür yandan kimi kümeler ortasında bağışıklık parametreleri açısından bir bağ olduğunu söz ediyor. 

Buna nazaran yüksek ateşli bir Covid-19 süreci, bedenin bağışıklık hafızası ile korelasyona girerek nispeten daha uzun bir bağışıklık periyodu sağlıyor. Tat ve koku alma duyusunun yitirildiği hastalık süreci ise birebir biçimde ortalamanın üstünde bir T hücresi üretimi ile korelasyon halinde.

COVID-19: KANDAKİ PARMAK İZİ

Velhasıl bilim insanları, kan testleri sonucunda Covid-19 ile ilgili birtakım değerli bulgulara ulaşmayı başardı. Bunlardan biri Covid-19’un, hastalığın atlatılmasından on hafta sonra bağışıklık sisteminde yarattığı değişiklik, bir diğer tabirle hastanın kanında bıraktığı parmak izi.

Bağışıklık sistemi içinde, bakteriyel hastalıklara sebep olan virüslerle gayret eden granülositlerin (akyuvarların bir kısmını oluşturan hücre tipleri) oranı, Covid-19’da daha düşük çıkmış örneğin. Pickl, bunun “şaşırtıcı ve büsbütün yeni” bir bulgu olduğunu tabir etti.

“Öte yandan CD4 ve CD8 bağışıklık hücreleri bir hafıza oluşturuyor ve CD8 T hücreleri de güçlü bir biçimde faal oluyor. Bu da bağışıklık sisteminin, enfeksiyondan haftalar sonra bile güçlü bir biçimde hastalıkla gayret ettiğini gösteriyor” diyen Pickl, Covid-19’u atlatmış olan pek çok hastada görülen uzun periyodik halsizliğin bununla ilgili olabileceğini belirtti. Yapılan kan testlerinde, birebir vakitte regülatör T hücrelerinin çok azaldığının da tespit edildiğini kaydeden Pickl, bu durumun, otoimmün hastalıklara sebep olabilecek tehlikeli bir karışım manasına geldiğini vurguladı.

YÜKSEK ATEŞ YÜKSEK BAĞIŞIKLIK

Hastalığı büsbütün atlatan şahısların kanında ayrıyeten ziyadesiyle antikor üreten bağışıklık hücresi tespit edildiğini de belirten Winfried Pickl, hastalık sürecinde bir hastanın ateşi ne kadar yüksekse, sonrasında koronavirüse karşı bağışıklığın o derece güçlü olduğunun görüldüğünü de lisana getirdi.

“Edindiğimiz bilgiler, hastalığı daha yeterli manaya açısından ve bize çok şey vadeden biyolojik işaretler sundukları için, hastalığı daha güzel izleyebildiğimiz için mümkün bir aşı geliştirebilmemiz açısından önemli” diyen Pickl, “artık biliyoruz ki, aşılarla ilgili bir kıymetlendirme yaparken B ve T hücreleri çok kıymetli birer parametre olacak” tabirini kullanıyor.  

Kelam konusu araştırmanın ortaya çıkardığı en kıymetli bulgulardan birinin de, insan bedenindeki bağışıklık sisteminin, bir hastalığa karşı verdiği gayrette, futbol kadrolarının savunmalarında olduğu üzere antikorlarla bağışıklık hücrelerinin birbirlerinin kademesine girdiğinin anlaşılması olduğunu vurgulayan Pickl, bağışıklık hücrelerinin, virüsün aşikâr atılımlarını hafızasında tutup buna nazaran reaksiyon verebildiğini belirtti.

Pickl, artık yapılması gereken şeyin ise, elde edilen bilgileri hastaların tedavisinde ve mümkün bir aşının geliştirilmesinde kullanmak olduğunu lisana getirdi.