Bulut Oyunculukta Gecikme Nasıl Düşürülür?

Bulut oyun servisleri ülkemiz bazında bakıldığında kurun da süratle yükselmesi nedeniyle bilgisayar alamayan yahut yükseltme yapamayan oyuncuların en makul tercihleri ortasında yer alıyor. İmajın internet üzerinden transferi yoluyla uzak bir sunucuya bağlanarak oyun oynadığımız bulut oyun servislerini kullanmanın en büyük dezavantajı ise maalesef oyunun akışı esnasında karşı karşıya kaldığımız gecikmeler.

Gecikmeler nedeniyle bulut oyun servisleri yardımıyla rekabetçi oyunları oynamak neredeyse imkansız hale gelirken, bu usul servisleri kullanmak durumunda olan oyuncular gecikmeleri nasıl düşürürüm sorusunu sıkça soruyor. İşte bu yazımızın ana konusu da kullanıcı kaynaklı gecikmelerin nasıl giderilebileceği.

Gecikme kısaca aygıtınızın gönderdiği istek ile bun karşılık olarak aldığı karşılık ortasında geçen müddettir. Birden fazla etkene bağlı olarak meydana gelen gecikme, kendi içinde çeşitli kollarla ayrılır. Bunlar sunucu yahut istemci, yani bilgisayarınızdan kaynaklı gecikmeler olabilir.

İstecmi Taraflı Gecikme

Online servisler bir kenara, oyunları kendi bilgisayarımızda oynarken bile birtakım sistemsel gecikmeler yaşıyoruz. Bunun üstüne uzak bir sunucuya ilişki kelam konusu olduğunda oyunlar eğlendirici olmak yerine hudut bozucu bir hal alabiliyor. Karşınıza gelen rakibi vuramıyorsunuz, ansızın kendinizi öbür sahnelerde buluyorsunuz ve ne olduğunu anlamadan ölüyorsunuz.

İşte bu üslup durumlarda dikkat etmemiz ve minimuma düşürmemiz gereken gecikme tipi “istemci taraflı gecikmeler” olarak tanımlanmakta. Çünkü sunucu tarafına aslında yapabileceğiniz bir şey yok. Sistem gecikmeleri de oyun sunucu üzerinden çalıştığı için bizi pek alakadar etmiyor. Bu nedenle bizler sorunun kendimizle alakalı olan tarafıyla ilgilenmeliyiz.

Bulut oyun servisleri kullanılırken yaşanılan “istemci taraflı gecikmelerin” en büyük nedeni çoklukla internet bağlantınızdır. Pekala ya internet ilişkimizden ötürü kaynaklanan gecikmeleri anlayabileceğimiz kıstas nedir?

Aslında bu sorunun yanıtı çok sık duyduğunuz iki tabirde yatıyor: Ping ve Jitter pahaları.

Ping Nedir?

Ping, uzak bir bilgisayarın çalışıp çalışmadığını belirlemek için ICMP isteği gönderen programın ismidir. Öte yandan bu terim vakitle direkt farklı bir kavram haline geldi. Bugün artık ping, bilgisayarın faal olup olmadığını denetim etmek için iletilen paketlerin ulaşması ve cevabın dönmesine kadar geçen müddet oldu.

Yani bir uzak bir sunucuyu pinglediğinizde aslında o sunucuya “ayakta mısın?” manasında ICMP isteği bulunan bir paket gönderiyorsunuz. Sunucu da etkinse ve bilhassa ICMP isteklerini boşa düşürecek biçimde yapılandırmadıysa “evet, çalışıyorum” biçiminde sizi yanıtlıyor.

İnternetin dünya çapında birbirine ağ yoluyla bağlanmış bilgisayarlar bütünü olduğunu düşünürsek, isteği yaptığımız sunucu bizim yaşadığımız yere ne kadar uzaktaysa “ping” ile oluşturduğumuz ICMP istekleri de o kadar geç ulaşacak ve cevap alacaktır. İşte bizler bu sayede gecikmenin internet ilişkimizden ötürü kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlayabiliyoruz.

Jitter Nedir?

Jitter, paketin ulaşmasından fazla ağda paketin gönderilmesinde yaşanan bozulma yahut aksaklıkları tabir etmede kullanılan bir tabirdir. Jitter yaşandığında beraberinde ping pahası de haliyle yükselir çünkü paketlerin iletiminde yaşanan bir sorun kelam hususudur.

Ping ve Jitter bedellerinizi öğrenmek için SpeedTest’i kullanabilirsiniz. SpeedTest’teki mantık tıpkı bulut oyun servislerini kullanırken yaptığınız üzere uzak bir sunucuyla bir bilgi akışının başlatılıp çeşitli ölçümlerin yapılmasına dayanır. Böylelikle hem internet suratınızı, hem de gecikmeye neden olan ping ve jitter bedellerinizi öğrenebilirsiniz.

Ekseriyetle en ülkü ping aralığı 35 milisaniyeye kadarki kıymetlerdir diyebiliriz. Ne kadar düşükse, gecikme o kadar az demektir. Jitter kıymetinin ise düzgün bir oyun tecrübesi için 5 milisaniyeden az olması gerekmekte.

Örneğin aşağıdaki görselde yer alan SpeedTest sonucuna nazaran ölçülmüş olan VDSL bir irtibat ile fiber ortasındaki gecikme pahası farkını görebilirsiniz. VDSL ile gecikme 7ms iken fiber ile bu paha 2ms’ye iniyor.

İnternet Kullanan Art Plan Servislerini Durdurun

Microsoft, Windows 10 çıktığı günden itibaren kullanıcı tecrübesini daha da geliştirme ismine internete bağlı bilgisayarlardan kimi anonim bilgileri toplamakta. Bilgisayarınız aslında sizler saklılık ayarlarından kapatmadığınız yahut buna neden olan servisleri durdurmadığınız sürece daima Microsoft sunucularıyla bir data akışı içinde.

Sadece bu değil, günümüzde neredeyse her program gerek güncellemeleri denetim etmek emeliyle gerek de telemetri yani bilgi toplama hedefiyle olsun art planda daima bilgi alışverişinde bulunuyor. Bu da oyun sırasında çeşitli gecikmelere ve takılmalara neden olabiliyor. Siz tam oyun oynarken geride indirilen yazılım güncellemesi yüzünden bilhassa xDSL ilişkilerden birini kullanıyorsanız oyun tecrübeniz tam manasıyla berbat olabiliyor.

Bunun önüne geçmek içinse yapmanız gereken, oyundan evvel art planda çalışan yahut alta alınmış gereksiz programları kapatmak. Sistem ve yazılım güncellemelerini varsa oyun oynamadan evvel gerçekleştirmek. Ayrıyeten birtakım güvenlik yazılımları yardımıyla da art planda internete bağlanan öteki süreçleri durdurup, oyun oynadığınız bulut servisinin uygulamasına yahut tarayıcınıza öncelik verebilirsiniz. Yeniden Windows Vazife Yöneticisi ile de ağı kullanan uygulamaları tespit edebilirsiniz.

Wi-Fi Değil, Kablolu İrtibat Kullanın

Aslında neredeyse hepimiz kablosuz ağlar kullanarak kusursuz bir oyun tecrübesi yaşanamayacağını biliyoruz ama istatistikler gösteriyor ki gerçekte durum bu türlü değil. Oyuncuların büyük çoğunluğu kablosuz ağlar yani Wi-Fi yoluyla online oyunlara giriyor, bulut servislerini kullanıyor.

Yeni Wi-Fi 6 standardı ile bir arada nispeten daha az gecikme sunan ve daha stabil olan bir kablosuz ağ tecrübesi yaşasak da gecikme manasında hiçbir vakit kablolu irtibatın yerini tutmuyor. Hava koşulları, kullanılan başka kablosuz aygıtlar, aralar, evdeyseniz duvarlar ve kapılar üzere etkenler gecikmeyi epey arttırabiliyor.

Şayet daha az gecikme istiyorsanız mümkün mertebe kablo yardımıyla internete bağlanın. İlla kablosuz kullanmak istiyorsanız en yeni Wi-Fi standardını kullanan modemler, routerlar tercih etmeye çalışın.

Oksitlenmeler Varsa Temizleyin, Ekleri Ortadan Kaldırın

Ucunda RJ45 çakılı olan, genelde tiplerine bağlı olarak Cat5 yahut Cat6 olarak tabir ettiğimiz ethernet kabloları bakır tellerden meydana geldiğinden, vakit içerisinde jakın ucunda yahut kablonun açıkta kalan kısmında neme bağlı olarak oksitlenme meydana gelebiliyor. Bu nedenle bilgi akışının etkilenmesi ve gecikmelerin artması üzere bir durum yaşanabiliyor.

Tıpkı halde yanlış bir biçimde açıkta bırakılarak yapılan ekler de iletilen dijital sinyallerde parazitlerin oluşmasına yahut kablonun kendisinde oksitlenmeye neden olabiliyor. Kırılmalar ve yaşanan temassızlıklar ise gayreti. Adeta yalnızca oyun zevkinizi zehir etmek için varlar üzere.

Gecikmeler sizin için değerli ise saydığımız sebeplerden dolayı mümkün mertebe ek yapmayın, yapacaksanız da RJ45 adaptörler yardımıyla ilişki sağlayın. Ayrıyeten oksitlenmeye karşı ethernet kablolarınızı nemden koruma edin.

Çizgi Kıymetlerinizi Denetim Edin, Çizginiz Eski İse Yenileyin

xDSL ilişkilerde çizgi pahaları internet suratının en az kendisi kadar değerli. Çizgi pahaları cinsine bağlı olarak olağandan yüksek yahut daha az ise çoklukla irtibatta kopmalar meydana gelir. Hangi surattaki tarifeyi kullanırsanız kullanın, yüksek gecikme pahaları kaçınılmazdır. Olağan ve ülkü bir xDSL temasında “SNR Margin” kıymeti 11dB ila 20dB ortasında, çok düzgün bir temasta ise 20 ila 30 ortasında olmalıdır. Santrale olan uzaklığa bağlı olarak değişebilen “Sinyal Zayıflaması” pahasının ise 20dB’in altında olması olağan olandır diyebiliriz.

Çizgi bedellerindeki SNR Margin düşüklüğü ve zayıflama yüksekliği genel olarak iç ve dış tesisattan kaynaklanıyor diyebiliriz. Şayet nispeten eski sayılabilecek bir binada, 15-20 yıllık bir konutta oturuyorsanız artık iç sınırı değişmenizin vakti gelmiş demektir. xDSL kontaklar için kullanılan bakır kablolar vakitle oksitlenme nedeniyle yıprandığı için sinyalin zayıflamasına neden olabilirler.

Dış tesisat yani telefon kutunuza kadar sağlanan temastan ise ekseriyetle servis sağlayıcınız sorumludur ve genelde sinyal bozulması asıl burada yaşanır. Şayet kopmasız ve düşük gecikmeye sahip bir bulut oyun tecrübesi yaşamak istiyorsanız iç ve dış tesisatınızı yeniletmenizde yarar var. Tabi en ideali, servis sağlayıcınıza fiber getirmesi için müracaat ve baskı yapmak.

Modeminizi Muhakkak Aralıklarla Kapatıp Açın

Modemler, daima çalışan ve üstünden data geçen aygıtlar olduğu için ziyadesiyle ısınabilmekte. Bunun yanı sıra modemlere, içinde Linux çalışan küçük bilgisayar da diyebiliriz. Daha evvel modemin başlaması esnasında yaşanan aksaklıklar, fazla ısınma ve topraklamasız elektrik sınırı kullanılıyorsa statik elektrik yüzünden modeminizin performansı düşebilir. Modemin kendisi de gecikme kelam konusu olduğunda epeyce değer arz ediyor diyebiliriz.

Bu durumlara karşı haftada en az 1 kez modeminizi kapattıktan sonra fişten çekip bir mühlet sonra tekrar takıp başlatabilirsiniz. Ayrıyeten modeminiz için Firmware güncellemeleri geldikçe de bunları yapmanızda yarar var.

Yakın Sunucuları ve Lokal Hesapları Tercih Edin

Bulut oyun platformlarını kullanıyorsanız, gecikmenin güzel olması için mümkün mertebe yakın sunucuları tercih etmenizi öneririz. Küresel sunucular yerine, ülkenizde size en yakın sunucuların kullanılması gecikme manasında daha uygun olacaktır. Yazımızın başında da dediğimiz üzere, gecikmeyi ölçtüğümüz ping pahası amaç aygıt ne kadar uzaktaysa o kadar yüksek olacaktır.

Şayet kullandığınız platform ülkenizde şimdi faaliyete girmemişse, ülkenize en yakın olan sunucu pozisyonunu seçmeniz en düzgünü olacaktır. Türkiye için Almanya sunucuları âlâ bir seçim olabilir.

İnternet Altyapınızı Denetim Edin, Servis Sağlayıcınızla Görüşün

Gecikmelerin birçoğu amaç sunucu pozisyonuna uzaklık yahut çevresel etkenler nedeniyle olsa bile kısmen servis sağlayıcıların da bunda hissesi olabilmekte.

Kullanıcıların yönlendirildiği router aygıtların uygun yapılandırılmaması, maliyetleri daha düşük tutmak için yurtiçi trafiğinin yurtdışı omurgalar üzerinden tekrar yurtiçine sokularak temasların gerçekleştirilmesi, internet kullanıcılarının kontaklarının uygun HOP noktalarından çıkamaması üzere meselelerin hepsi bizlere gecikme olarak dönmekte. Bu durumda hangi firmadan internet hizmeti aldıysanız kendileriyle görüşüp durumu izah etmeniz gerekiyor.

Sorunun servis sağlayıcıdan kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak için Linux sistemlerde traceroute, Windows sistemlerde ise tracert komutunu kullanabilirsiniz. Böylelikle gaye sunucuya kadar trafiğinizin nerelerden ne kadar gecikmeyle iletildiğini görebilirsiniz.

Önceliklendirme Yapın, Kâfi Sürate Sahip Olduğunuzdan Emin Olun

Modeminizde yer alan QoS yahut sürat limitleme ayarlarını kullanarak ağınızdaki belli bir aygıta yahut kontağa öncelik verebilir, tıpkı vakitte öbür gereksiz kontakları da yavaşlatabilirsiniz. Böylelikle siz oyun oynamaya çalışırken, sormadan başına nazaran evrak indirmeye çalışarak interneti yavaşlatan, gecikmeleri tepeye çıkartan kardeşinizle uğraşmak zorunda kalmazsınız.

Tıpkı vakitte uygun bir bulut oyunculuğu için internet suratınızın da tercih ettiğiniz çözünürlüğe uygun olması gerekiyor. Örneğin 1280×720 çözünürlüğünde oyunları ülkü bir formda deneyimlemek istiyorsanız internetinizin en az 15 Mbps download suratına sahip olması gerekiyor. Şayet 1920×1080 çözünürlüğünde güzel grafiklerle oyunları oynamak isterseniz en az 24 Mbps download ayrıyeten kâfi seviyede de upload suratınızın olması gerekiyor.

Şayet bu suratlara sahip bir mesken interneti kullanma imkanınız yoksa taşınabilir internet paketlerine yönelebilirsiniz. 4.5G ve yakında gelmesi beklenen 5G ile birlikte epey düşük gecikmelerle oyunlar oynamak pek mümkün.

Aslında gecikmelerin en büyük nedeni en başta internet ilişkisinin kalitesi ve suratından kaynaklanıyor. İnternetiniz berbatsa ne yaparsanız yapın ufak farklar dışında gecikme değerlerinizde aman aman bir düzelme olmayacak.

Ülkemizde internet servis sağlayıcılarının birçoğunun maalesef hala eski fikir yapısı ile devam ettiğini, dünya standartlarının çok altında paketlerin fahiş fiyatlarla insanlara sunulduğunu üzülerek söylemek istiyoruz. Dünyanın birçok yerinde beşerler daha ucuza simetrik internet kullanırken, servis sağlayıcıların bizlere sunduğu kağnı suratında upload bedelleri ne bulut oyunculuğu ne de olağan gündelik internet kullanımını mümkün kılıyor.

İleride bütün bunlara birer tahlil bulunur diye ümit ediyoruz. Sorularınız varsa Technopat Toplumsal‘de mevzu açabilir, yorumda bulunmak isterseniz de aşağıdan bizlere ulaştırabilirsiniz.

Kaynak: Technopat