Bilim insanlarından yeni keşif: ‘Var olamaması gereken’ gezegen
Bilim insanları resmi olarak WASP-107b olarak bilinen ve “süper-puf” diye bahsedilen gezegenin yoğunluğunun, daha evvel mümkün olduğu düşünülenden çok daha az çıktığını söyledi.
Gezegen, Jüpiter’le çabucak hemen tıpkı boyutta ama yoğunluğu 10 kat az. Bu da araştırmacıların onu pamuk şekere benzetmesine neden oldu.
Münasebetiyle gezegen yalnızca varlığıyla değil, gaz devi gezegenlerin oluşabilmesiyle ilgili “büyük çıkarımlar” sağladığı için de dikkat çekiyor. Bu çıkarımlar gaz devlerinin, evvelce inanılanın tersine, çok daha kolay oluşabildiklerine işaret ediyor.
Independent Türkçe’nin aktardığına nazaran, Montreal Üniversitesi’nden Björn Benneke “Bu çalışma, dev gezegenlerin nasıl oluşup büyüyebildiği sorusunun gerçek temellerini ele alıyor” dedi.
Gaz örtüsünün muazzam ölçüde birikmesinin, daha evvel düşünülenden çok daha düşük kütleli çekirdeklerle de tetiklenebileceğine dair somut deliller sağlıyor.
Gezegen sırf sıradışı boyutuyla değil, tıpkı vakitte düşük yüzey çekimi ve WASP-107 diye bilinen yıldızının parlaklığıyla da dikkate bedel. Bu da gezegenin ve atmosferinin olağandan daha ayrıntılı incelenmesine imkan tanıyor.
Araştırmacılar, sisteme dair 4 yıldır süren çalışmanın yeni ve çığır açan bulgularını Astronomical Journal’ın son baskısında yayımladı.
WASP-107b birinci sefer 2017’de, Dünya’dan 212 ışık yılı uzaktaki yıldızının etrafında dönerken bulundu. Gezegen, yıldızına da çok yakın. Yıldızıyla uzaklığı, bizim kendi Güneş’imizle mesafemizden yaklaşık 16 kat daha kısa.
İleri araştırmaların ortaya koyduğuna nazaran de gezegen, şimdiye kadar bulunan gezegenler ortasında yoğunluğu en az olanlardan. Araştırmacıları onu “süper puf” yahut “pamuk şeker” gezegen diye nitelemeye iten şey de bu son derece seyrek tabiatı.
Gezegenler, genç yıldızların etrafında dönen toz ve gaz diskinde oluşuyor. Ekseriyetle bizdeki Jüpiter ve Satürn üzere yahut WASP-107b üzere gaz devlerinin, disk dağılmadan evvel kâfi gazın birikebilmesi için, Dünya’dan en az 10 kat büyük ve katı bir çekirdek oluşturması gerektiği düşünülüyor.
Lakin WASP-107b’nin o kadar büyük bir çekirdeği bulunmuyor ve bu nedenle bilim insanları gezegenin birinci etapta nasıl oluşabildiğinden emin değil. Bununla birlikte, sıradışı gezegeni açıklayabilecek bir dizi muhtemel senaryo bulunuyor.
McGill Üniversitesi Profesörü Meskene Lee, “WASP-107b açısından en makul senaryo, gezegenin yıldızdan uzakta, diskteki gazın, gaz birikiminin çok süratli gerçekleşebilmesini sağlayacak kadar soğuk olduğu bir aralıkta oluştuğu” dedi.
Gezegen daha sonra ya diskle ya da sistemdeki öteki gezegenlerle etkileşime girerek mevcut pozisyonuna yerleşebildi.
Tıpkı araştırma sırasında bilim insanları, sistemde WASP-107c olarak bilinen öteki bir gezegene de rastladı. Bu gezegen daha az dikkat çekiyor. Zira kütlesi kıymetli ölçüde daha fazla ve yıldızından çok daha uzakta bulunuyor. Ancak gezegenin yıldızı etrafındaki yörüngesi tuhaf. Bu da kardeşine ne olduğuna dair diğer bir ipucu olabilir.
Piaulet “WASP-107c, kimi açılardan kendi sisteminde yaşananları belleğinde tutuyor” diye konuştu.
Son derece tuhaf olması, WASP-107b’de de şüphelenildiği üzere, gezegenler ortasındaki etkileşimlerle büyük yer değişimlerinin yaşanmış olabileceği oldukça kaotik bir geçmişe işaret ediyor.
Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi