Dünyanın en iyi gökkuşaklarının sırrı

İşe gökkuşaklarının kültürel ehemmiyetini vurgulayarak başlayan araştırmacı, sonrasında gökkuşaklarının bilimini inceliyor ve Hawaii’yi gökkuşağı cenneti haline getiren özel koşulların bileşimini araştırıyor.

Hawaii Üniversitesi Manoa Okyanus ve Dünya Bilimi ile Teknolojisi Fakültesi’nde profesör olan Steven Businger, şu biçimde açıkladı:

“Gökkuşaklarının kültürel kıymeti, çeşitli özellikleri tanımlamak üzere pek çok söz ile deyişin bulunduğu Hawaii lisanında kendine yer buluyor. Diğer gökkuşaklarının yanı sıra Dünya’yı saran gökkuşakları (uakoko), kalıcı gökkuşağı ışınları (kahili), sıkıntı görülen gökkuşakları (punakea) ve Ay nesillerini (anuenue kau po) tanımlayan sözler var. Hawaii mitolojisinde gökkuşağı, dünya çapındaki pek çok kültürde olduğu üzere Dünya ile Cennet ortasında bir dönüşümü ve güzergâhı simgeliyor.”

HAWAII NEDEN DÜNYANIN GÖKKUŞAĞI BAŞŞEHRİ?

Yağmurdan sonra oluşan gökkuşakları için elbette yağmur ve güneş ışığı gerekiyor. Düz bir yerde gökkuşağının görülmesi için; Güneş’in, ufkun yaklaşık 40 derece civarı içerisinde olması gerekiyor. Güneş sabahleyin daha yüksek açılara çıktıkça, gökkuşağının yüksekliği azalıyor ve sonrasında kayboluyor. Bu kalıp, Güneş öğlenden sonra aşağı indikçe aksine dönüyor ve yağmurdan sonra oluşan gökkuşakları doğuda yükselirken, en uzun gökkuşakları ise gün batımından çabucak evvel ortaya çıkıyor.

Hawaii’nin pozisyonu, tropik altı Pasifik’te bulunuyor. Bu sebeple genel hava durumu kalıbında alize rüzgarları baskınlık gösterirken, sağanak yağmurlar sık yaşanıyor ve bu yağmurlar ortasında gökyüzü açık oluyor.

Businger, gökkuşaklarının adalar boyunca yaygın halde görülmesinde dört ek etmenin daha olduğunu belirterek, “Sıcak deniz yüzeyi, geceleyin atmosferi alttan ısıtıyor ve uzaya giden ışınım, bulutların üstünü soğutuyor. Sabahleyin daha derin sağanak yağmurlar meydana getiren bu durum, kahvaltı vaktinde gökkuşakları oluşturuyor” sözlerini kullandı.

Hawaii Takımadaları içinde bulunan ikinci büyük ada Maui Adası / Pixabay

Hawaii’nin dağlarında sık sık gökkuşakları meydana getiren bir başka değerli etmen de, alize rüzgarlarının üst yanlışsız itilip bulutların oluşmasına ve yağmur yağmasına sebep oluyor. Hawaii, dağlar olmasaydı çöl olurdu zira yılda 43 cm’lik yetersiz bir yağış düşüyor.

Gökkuşaklarının gündüz vakti görülmesini sağlayan bir başka etmen ise, ada çapındaki sirkülasyonlara istikamet veren ısınma. Hafif rüzgar periyotlarında, Oahu ve Kauai üzerindeki sırt kretlerinde öğlenden sonra sağanak yağmurlar meydana geliyor ve bu durum, güneş batarken bereketli gökkuşaklarıyla sonuçlanıyor.

Hawaii Adaları’nın uzak olması yüzünden kirletici, kıtasal toz ve polen bulunmayan hava, sıra dışı formda açık ve pak. Bu da, tam renk tayfına sahip çok sayıda parlak gökkuşağının oluşmasına katkıda bulunan dördüncü etmen.

Kaynak: Popular Science Türkiye

Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi