Einsteinium: Albert Einstein’ın adını verdiği elementin gizemi 100 yıl sonra çözüldü
Yaklaşık 100 yıl evvel, ünlü fizikçi Albert Einstein, ışığın hem parçacık hem de dalga olduğunu kanıtlayan fotoelektrik etkiyi keşfedince, bilim dünyası yeni bir çağa girdi. Einstein, çalışmaları için 1921’de Nobel fizik mükafatını aldı, akabinde nükleer füzyon ve fisyonla ilgili teoriler geliştirdi.
Bununla birlikte, Einstein’ın keşifleri, nükleer güç ve nükleer silah teknolojisinin gelişmesine yol açtı. Bu nedenle, daha evvel bilime yabancı bir element, 69 yıl evvel bir nükleer patlamanın kimyasal enkazında keşfedildiğinde, ona ünlü fizikçinin ismi verildi. Fakat, Einsteinium (Aynştaynyum) ismi verilen unsurun gizemi uzun bir mühlet çözülemedi.
YENİ ELEMENTLERİN KEŞFEDİLMESİNİ SAĞLAYACAK
NTV’nin aktardığına nazaran, Einstein’ın Nobel mükafatını kazanmasından 100 yıl sonra, Stanford Üniversitesi kimyagerleri, nihayet bu bulunması güç ve epeyce radyoaktif elementin kimyasal davranışını birinci kere inceledi.
BİRİNCİ KERE HİDROJEN BOMBASI DENEYİNDE KEŞFEDİLDİ
Birinci defa 1952’de Pasifik Okyanusu’ndaki Elugelab adasında (şimdi Marshall Adaları’nın bir parçası) “Ivy Mike” isimli bir termonükleer aygıt patlatıldığında keşfedilen Einstenium (Es), periyodik tabloda yedinci sırada yer alıyor. Atom numarası 99 olan element, dünyanın birinci hidrojen bombası testinde ortaya açıktı. Bu türlü bir patlama nükleer fisyon bombalarından (1945’te Japonya’ya atılanlar gibi) dört kat daha fazla güç ve benzeri ölçüde kömürün yakılmasından dört milyon kat daha fazla güç yaratıyor.
ŞİMDİYE KADAR SADECE 200 ATOMU TESPİT EDİLDİ
Bununla birlikte Einsteinium’un şimdiye kadar sadece 200 atomu tespit edildi, bu onun ne kadar ender bulunduğunu gösteriyor.
Einsteinium’un bir bileşikteki öbür elementlerle nasıl etkileşime girebileceğini birinci defa inceleyen bilim insanları radyoaktif elementten bir kimyasal bir bileşik sentezlemeyi başardı. Çalışma, elementin yapılarının açığa çıkmasını sağlamak için kimyasal bileşiklerde yüksek güçlü ışığı ışınlayan Stanford Synchrotron Radyasyon Işık Kaynağı altında yapıldı.
BİRİNCİ KİMYASAL BİR YANSIMAYA SOKULDU VE ELEKTRON BEDELLİĞİ ÖĞRENİLDİ
Araştırmacılar, sonunda Einsteinyum atomları ile etrafındaki öteki atomlar(oksijen, karbon, nitrojen vs.) ortasındaki bağ uzaklıklarını birinci sefer ölçmeyi başardı. Bu durum ise, bilim insanlarının Einsteinium içeren öteki bileşik kombinasyonlarının neye benzeyeceğini kestirim edebileceğimiz manasına geliyor ve mevcut kimya bilgilerine büsbütün yeni kombinasyonlar ekliyor.
Bilim insanları, Einsteinium’un atomlarındaki pahalık elektronlarını da ölçmeyi başardı. Bir elementteki bir atomun öbür kaç atoma bağlanabileceğinin bilinmesine imkan tanıyan elektron pahalığı, kimyada, cihanın yapı taşlarının formunu ve boyutunun anlaşılmasını sağlayan temel bir değere sahip.
Öte yandan, Einsteinium, periyodik tablodaki bedellik sayıları ortasında belgisiz bir pozisyonda yer alıyor, bu nedenle onun kıymetini belirlemek, periyodik tablonun yine organize edilmesini sağlayacak.
Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi