Bilim insanları, Cengiz Han’ın ölümündeki sırrı çözdü: ‘Sebebi ne hançer darbesi ne de zehir’
Bilim insanları dünyaca ünlü Moğol hükümdarı Cengiz Han’ın mevt nedenini sonunda bulduklarını düşünüyor. Independent Türkçe’nin aktardığına nazaran, yeni çalışmada Moğol İmparatorluğu’nun kurucusunun, hıyarcıklı vebadan ölmüş olabileceği keşfedildi.
Araştırmacılara nazaran Cengiz Han’ın ailesine ve takipçilerine mevti sır üzere saklamaları talimatı verildi.
1162’de “altın soy” diye nitelenen Börçigin uzunluğunda dünyaya gelen Cengiz Han, 1206’da Moğol İmparatorluğu’nu kurdu. 1227’de öldüğü sırada imparatorluk, Roma İmparatorluğu’ndan 2,5 kat büyüktü. Genetik mirası da o kadar büyüdü ki 2003’ye yayımlanan bir araştırma, dünya genelindeki yaklaşık 200 erkekten 1’inin Cengiz Han’ın direkt torunu olabileceğini öne sürdü.
Öte yandan ününe karşın Cengiz Han’ın mevti, gizemini korudu. Araştırmacılara nazaran hükümdar, Moğolların 20 yıldan uzun mühlet uğraş ettiği Batı Şia’yla savaşının değerli bir noktasında öldüğü için, o periyotta Cengiz Han’ın ailesine ve takipçilerine vefatı sır üzere saklamaları talimatı verildi.
Böylelikle Cengiz Han’ı onurlandırmak isteyen yakınları yahut anısını lekelemek isteyen düşmanları, vefatına dair bir dizi efsane anlatmaya başladı. Bunlar arasınca hançerlenme, attan düşme, okla yaralanma yahut kan kaybı üzere bir dizi tez yer alıyor.
“İMPARATORLARIN VEFATI EFSANELERLE SÜSLENİYOR”
Memleketler arası Bulaşıcı Hastalıklar Derneği’nin yayımladığı yeni çalışmada bu efsanelerin, imparatorun vefatından çok sonra ortaya atıldığı belirtiliyor.
Avustralya’daki Flinders Üniversitesi’nden paleopatolog ve çalışmanın ortak müellifi Francesco Galassi, “Büyük Çin’in hükümdarlarının ve imparatorlarının vefatları ekseriyetle efsanelerle karıştırılıyor” dedi ve ekledi:
Bulaşıcı hastalıklar üzere yaygın durumları düşünmek daha makuldür lakin bu istisnai şahıslara, heyecan verici, fevkalâde vefat nedenleri atfedilir. Fakat genelde bu efsaneleri destekleyecek kâfi delil yoktur.
Çalışmanın öteki müellifi Wenpeng You da Cengiz Han’ın öldüğünde hâlâ gücünün doruğunda olduğunu, astlarından hürmet gördüğünü ve uygun bakıldığını aktardı:
“Bu nedenle siyasi emelli bir suikast yahut zehirlenme yoluyla ölmesi pek mümkün değil.”
İmparatoru öldürdüğü düşünülen hastalık eba mı tifo mu?
Çalışmayı yürüten araştırmacılar, Ming hanedanlığı periyodunda hazırlanan “Yuan’ın Tarihi” isimli tarih çalışmasını inceledi. Çalışmada, 18 Ağustos ve 25 Ağustos 1227 ortasında, Cengiz Han’ın Batı Şia’ya son seferi sırasında ateşlendiği ve kendini yeterli hissetmediği, hastalığın başlangıcından 8 gün sonra da imparatorun öldüğü belirtiliyordu.
Evvelki araştırmalar, hükümdarın tifoya yakalandığını öne sürüyordu. Fakat Galassi ve meslektaşları, tifonun karın ağrısı ve kusma üzere öteki tipik semptomlarından kelam edilmediğini gördü.
Bunun yanında araştırmacılar, Cengiz Han’ın mustarip olduğu hastalığı bulmak için yalnızca klinik belirtilere bağlı kalmadı, tıpkı vakitte Moğol birliklerinin ve düşmanlarının o sırada geçirdiği hastalıklara dair bilgilere de başvurdu.
Adelaide Üniversitesi’nden çalışmanın bir öbür muharriri Maciej Henneberg, Live Science’a yaptığı açıklamada, Cengiz Han’daki semptomların, o periyotta yaygın görülen hıyarcıklı vebayla eşleştiğini keşfettiklerini söyledi.
Bilim insanları, Cengiz Han’ın vücuduna ulaşamadıkları için bu tıp retrospektif teşhis araştırmalarının kaçınılmaz olarak sonlu kaldığını kabul ediyor. Çünkü ünlü hükümdarın mezarının yeri bilinmiyor.
Lakin Galassi, “Bu sınırlamalar nedeniyle vefat nedeninden yüzde 100 emin olamasak da bu senaryonun öteki uzak varsayımlara nazaran çok daha gerçekçi ve tarihi açıdan bedelli oluğunu söyleyebiliriz” tabirlerini kullandı.
Tıpkı üniversitede antropolog ve çalışmanın ortak muharriri Elena Varotto’ya nazaran, Cengiz Han’ın mevti “hastalıkların başkanlar üzerindeki tesirinin örneği olabilir ve tarihin akışını değiştirebilir.”
Son pandemi, ulus önderlerinin de bulaşıcı hastalıklara yakalanabileceğini ve bulaşıcı hastalıklar üzere doğal olaylara karşı savunmasız kalabileceklerini bir sefer daha gösterdi.
Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi