Dünyaca ünlü bilim insanı Canan Dağdeviren: ‘Bu yüzyılda kadın olmak gerçekten zor’
Birinci ve orta eğitimini Kocaeli’nde tamamlayan 2007’de Hacettepe Üniversitesi Fizik Mühendisliği kısmından mezun olan Dağdeviren, Sabancı Üniversitesi Gereç Bilimi ve Mühendisliği programındaki yüksek lisans eğitimini 2009’da tamamladı. Tıpkı yıl Fulbright bursu kazanarak doktora eğitimi için ABD’ye giden bilim insanı, bu süreçte esnek ve katlanabilir, deri üstüne yapıştırılabilir yahut giyilebilir elektronik aletler üzerine çalışmalar yaptı ve pilsiz çalışan giyilebilir bir kalp çipiyle cilt kanserini teşhis eden bir aygıt geliştirdi.
Independent Türkçe’nin Inverse’den aktardığı habere nazaran, Forbes’un 30 Yaş Altı Bilim İnsanları listesinde de yer alan başarılı bilim insanı, yeni röportajında muvaffakiyetinin sırlarına ve Türkiye’den ABD’ye gidiş sürecine değindi. Dağdeviren ayrıyeten, bayanların STEM kısaltmasıyla bilinen fen, teknoloji, mühendislik ve matematik bilimlerinde daha fazla öne çıkmasını istediğini aktardı.
“BU YÜZYILDA BAYAN OLMAK ZOR”
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’ne ilişkin, saygın bilim yayını MIT Technology Review’ün 2015’te “35 Yaşın Altındaki 35 Yenilikçi” ortasında saydığı Dağdeviren, 21’inci yüzyılda bayan olmanın zorluklarını vurguladı:
“Bu yüzyılda, bu ülkede kendi ayakları üzerinde duran bir bayan olmak nitekim sıkıntı. Mesleğimin başında, erkek meslektaşlarımdan gelen yorumlara nitekim üzüldüm. Fakat sonra bunlara karşılık verecek vaktim olmadığını fark ettim. Araştırma ve bu yorumlara işimle karşılık verme vaktiydi. Ben de o denli yaptım.”
“ANNEM DIŞINDA KİMSE DESTEKLEMEDİ”
Başarısına giden yolda kendisine ilham veren şahıslardan ve olaylardan bahseden Dağdeviren, şu tabirleri kullandı:
Dağdeviren fizik okumaya karar verdikten sonra olumsuz bir reaksiyonla karşılaştığını da belirtti. Fizikte iş imkanları kısıtlı olduğundan, babasından dayanak göremediğini söyleyen bilim insanı, en büyük takviyesi annesinden aldığını aktardı:
Babam mimar olmamı istedi. Annem dışında kimse beni desteklemedi; kimse bana inanmadı. Lakin ben ‘Hayır, fizik okumak istiyorum’ dedim. Ve böylelikle Başşehir Ankara’da fizik okumaya başladım. 28 yaşıma geldiğimde, kalp hastalarına yardımcı olabilecek, piezoelektrik materyale dayalı bir proje geliştirdim. Yani (başarımın sırrı) birçok şeyin birleşimiydi: Çocukluk hayalim, İnönü’nün bana armağan ettiği kitap, fizik çalışmam, dedemin vefatı ve annemin dayanağı.
“İLERDE HARVARD VE MIT’YE GİRECEĞİMİ SÖYLEDİM VE YAPTIM”
Kendisine danışmanlık yapan dünyaca ünlü fizikokimyager ve materyal bilimcisi John Rogers’ı nasıl bulduğunu anlatan Dağdeviren, şunları kaydetti:
“ÖDÜLÜ BAYAN OLDUĞUM İÇİN ALDIĞIMI SÖYLEYENLER OLDU”
ABD’deki birinci günlerinde yaşadıklarını da kıymetlendiren Dağdeviren, hem farklı bir kültüre adapte olmanın hem de bir bayan bilim insanı olarak çalışmanın çok güç olduğunu vurgulayarak, “Gruptaki birkaç bayan bilim insanından biriydim ve ne vakit bir soru sorsam, nadiren karşılık alıyordum. Benim için çok zordu; hiç arkadaşım yoktu, ailem çok uzaktaydı, yemekler farklıydı, kültür farklıydı; her şey farklıydı. Üstelik hiçbir şey işe yaramıyordu. Lakin üzülüp ülkeme dönmek yerine, laboratuvara gidip bir sandalye çektim ve aylarca sabahtan akşama oturdum. Yalnızca çalışan insanları izledim. Sorularıma karşılık vermedikleri için onları yalnızca gözlemledim” dedi.
Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi