Japonya’nın depreme hazır olmasının 8 nedeni

Ülkeyi vuran felaketlerin sayısı ile nüfus yoğunluğunu düşünüldüğünde ve buradan elde edilen bilgiler de vefat oranları ile karşılaştırıldığında, epey düşük sayılar ile karşı karşıya kalıyoruz.

Pekala, Japonya dünyada afetlere karşı en güzel hazırlanan ülke pozisyonuna nasıl geldi?

Culture Trip‘de yer alan bir makeleye nazaran, Japonya’nın yeniliğe ahenk sağlama, yatırım yapma, eğitme kıymet verme ve geçmiş yanlışlardan ders alma yeteneği, onu dünyada sarsıntıya en hazır ülke yaptı.

SARSINTIYA SAĞLAM BİNALAR

Japonya’daki sarsıntıların devamlılığı göz önüne alındığında, tüm konutlar mümkün sarsıntılara dayanacak halde inşa edilmiş olduğu ortaya çıkıyor. Bunun temel nedeni; Japonya’daki mevcut maddelerin yalnızca zelzeleye sağlam olan binaların imaline müsaade vermesi ve bunu aşikâr ölçümlerle denetlemesi. Bu yasalar, okullar ve ofis binaları da olmak üzere tüm yapıları kapsıyor.

2018 datalarına nazaran, Tokyo’daki binaların yaklaşık yüzde 87’si sarsıntıya sağlam.

Yapıların birçok, sarsıntı sarsıntısına maruz kaldığında esnek hale gelecek biçimde tasarlanıyor. Birtakım binalar sarsıntı ile hareket etmesine imkan tanıyan teflon taban üzerine inşa edilirken, kimi binalar da sarsıntı gücünü çekebilen şişirilmiş, kauçuk yahut sıvı dolu tabanlara sahip.

Örnek olarak; Tokyo’daki ünlü Skytree, sarsıntıya sağlam klâsik antik ahşap uzakdoğu tapınak yapıları taklit edilerek doğal afetlere dayanacak halde inşa edildi.

Japonya’nın güneyindeki bir yanardağın yanında yer alan, çiçekler ve dinozorlarla süslenmiş 450 adet sarsıntıya güçlü kubbe konut / Reuters

TELEFON UYGULAMASI

Japonya’daki her akıllı telefonda zelzele ve tsunami acil durum ikaz sistemi mevcut. Yaklaşan felaketlerden yaklaşık beş ila on saniye evvel ihtar alan bu sistem, kullanıcılara gerekirse süratli bir formda tedbir alabilmeleri için vakit tanıyor. Sistem, zelzele durana kadar “Jishin desu! Jishin desu! “ (Deprem var, zelzele var!) uyarsında bulunuyor.

ZELZELEYE HAZIR SÜRATLİ TRENLER

Japonya, raylı sistemin ağır olarak kullanıldığı bir ülke. Sahip oldukları “shinkansen” ağları (hızlı tren), geleceğin nakliyeciliği olarak bedellendiriliyor. Yolcuların güvenliğini sağlamak için ülkedeki tüm trenlerde gerektiğinde durmasını sağlayacak sarsıntı sensörleri mevcut.

2011 yılında 9,0 büyüklüğünde bir zelzele Japonya’yı vurduğunda, 27 hareketli tren faal biçimde çalışmaktaydı. Her bir trene öncü sarsıntılar müddetince (ana zelzele öncesi) bildirim ulaştı ve trenler, büyük sarsıntıdan evvel durduruldu. Bu da sarsıntının sıfır mevt ve hatta yaralanma ile sonuçlanmasına imkan tanıdı.

Kyodo tarafından havadan çekilen bu fotoğrafta, Tokyo’ya giden birinci süratli tren görülüyor. 14 Mart 2015 / Reuters

ACİL TV YAYINLARI

Ülkede bir sarsıntı yaşandığında, tüm TV kanalları acil olarak resmi zelzele yayınına geçiyor. Bu halde beşerler nasıl inançta kalabilecekleri konusunda bilgilendiriliyor. Acil yayınlar, artçı sarsıntılar, nerede korunulması gerektiği ve rastgele bir tsunaminin yaklaşıp yaklaşmadığı hakkında bilgi verirken, vatandaşlara daha yüksek noktalara gitmeleri ve tedbir almaları için vakit tanınıyor.

AFET TEDBİRLERİ KONUSUNDA FARKINDALIK EĞİTİMİ

Dünyanın dört bir yanındaki öteki okulların yaptığı üzere, Japonya’daki okullar da ayda bir defa olmak üzere sistemli sarsıntı tatbikatları gerçekleştiriyor. Eğitim kurumları, küçük yaşlardan itibaren çocukları, bir zelzele bölgesinde tedbir almanın ve inançta kalmanın yolları konusunda eğitiyor. Tatbikatlar sırasında en yaygın yol, çocukların sarsıntı bitene kadar sıralarının altına girip masa ayaklarına tutunmaları. Dışarıda oynuyorlar ise öğrencilere, düşen enkazın altında kalmamak için direkt açık bir alanın merkezine gitmeleri öğretiliyor.

Okullar birebir vakitte, mahallî itfaiye işçisinin, çocukları zelzele simülatörlerine koyduğu, çok küçük yaşlardan itibaren zelzele hissini algılayabilecekleri saha seyahatleri de gerçekleştiriyor.

ZELZELE ANIT MÜZESİ

Japonya’nın, nüfusunu gelecekteki doğal afetlere karşı muhafazaya yardımcı olmasının bir öteki nedeni de geçmişten ders alabilmesi. 1995 yılında Kobe kenti, 5 bin kişiyi öldüren ve on binlerce konutu yıkan büsbütün yıkıcı Büyük Hanshin Awaji Sarsıntısı ile sarsıldı. Kentin yine inşasının akabinde Kobe, Kobe Sarsıntı Anıt Müzesi’ni de inşa etti.

Afet sırasında hayatını kaybeden insanları hatırlamak için inşa edilen müze, birebir vakitte afet tedbire ve hayatta kalma konusunda yararlı programlarla dolu bir eğitim merkezi olarak da çalışıyor.

Bir bayan, Kobe deprem’in 15’inci yıl dönümünde hayatını kaybedenlere dua etmek için bir mum yakıyor. / Reuters

ZELZELE ÇANTASI

Her hane halkının zelzeleye nasıl hazırlandığı değişiklik gösterir; lakin birçok konutta sarsıntı çantası bulunuyor. Çanta içinde şişe sular, yiyecekler, eldivenler, yüz maskeleri, yalıtım örtüleri, meşaleler üzere hayatta kalma araçları ve hatta sistemli bilgilendirmeler yayınlayan radyolar bulunuyor. Sarsıntı çantası için gerekli tüm gereçler birden fazla eczaneden yahut çeşitli mağazalardan temin edilebiliyor.

SU TAHLİYE TÜNELİ

En etkileyici mühendislik marifetlerinden biri de Tokyo kentinin eteklerinde yer alan bir futbol alanı ve paten parkının altında bulunan, az bilinen Su Deşarj Tüneli… Bu büyük zımnî tünel, siklonlar ve tsunamiler üzere doğal afetlerin neden olduğu sel sularını toplayarak, suyu inançlı bir formda Edo Irmağı’na tekrar boşaltıyor. Bu, bölgede bir zelzele yaşanırsa ve akabinde bir tsunamiyi tetiklerse, kenti büyük bir sel felaketinden koruyor. İnşası 13 yıl süren tünelinin maliyeti ise 3 milyar ABD Doları. Fakat tünelin ne kadar insanın hayatını kurtarmayı vaat ettiği göz önüne alınınca bu; onu değer biçilemez kılıyor.