Türkiye’nin Gücü Ulusal Veri Stratejisi ile Artacak

2022 yılında 350 milyar doları geçmesi beklenen bulut pazarından ülkemizin hak ettiği hissesi alması gerektiğini vurgulayan TELKODER, yetkili kurumlara; mevzuyu bilgi güvenliği, ferdî bilgilerin korunması, ticari bilgilerin korunması, siber güvenlik üzere her istikametiyle ele almaları ve birtakım memleketler arası şirketlerin inhisar davranışlarının önüne geçmeleri noktasında davette bulunuyor. Türkiye’nin datalarının Türkiye’de barındırılmasına ait maksatların gerçekleşebilmesi için hususun önümüzdeki günlerde toplanması planlanan 12. Ulaştırma ve Haberleşme Şurası’nda titizlikle ele alınması ve bu kapsamda gerekli tüm paydaşların bu şurada yer alması gerektiğinin altını çiziyor.

Türkiye global rekabette yer almalı ve bilgilerini de muhafazalı

Global data ve bulut hizmetleri pazarında rekabet Amazon AWS, Microsoft Azure, Google Cloud ve Alibaba Cloud üzere büyük oyuncular ortasında yaşanıyor. Yalnızca birkaç işletmecinin içinde bulunduğu bu rekabet gerek bölgesel gerekse global data ve bulut hizmetleri pazarını şekillendiriyor ve bilişim dünyasında esaslı dönüşümlere neden oluyor. Üstelik her türlü datanın büyük kısmı bu büyük işletmecilere ilişkin devasa data merkezlerinde toplanıyor ve bu işletmeciler kendileri dışında rastgele boyutta bir oyuncunun var olmasına yahut bir ekosistemin oluşmasına imkân vermiyor. Öte yandan yurttaşlarımız, üniversitelerimiz, kamu kurumlarımız ve şirketlerimiz bu büyük işletmecilerin yurtdışında bulunan bilgi merkezlerine bilgi tabanlarını yükleyerek sanal sunucu, e-posta, data depolama üzere birçok hizmeti kullanıyor ve bu durum da ülke bilgilerimizin tehlikeye girmesine neden oluyor. Bu durum ülkemiz için yalnızca maddi kayıplara neden olmakla kalmıyor birebir vakitte başta data güvenliği olmak üzere birçok tehlike ve riskler doğuruyor.

Hususla ilgili değerlendirmelerde bulunan TELKODER İdare Heyeti Lideri Halil Ender Teberci: “Ülkemiz ve vatandaşlarımızın geleceği için ulusal bir bilgi stratejisinin acilen hayata geçirilmesi gerekmektedir. Bu noktada tüm paydaşlar dinlenmeli ve ortak bir strateji çalışması ortaya konmalıdır. Ülkemizin muhtaçlık duyduğu siyasetlerin oluşturulması yahut var olan siyasetlerin güncellenmesi ve bu siyasetlerin sıkı bir formda takibinin yapılması noktasında bilhassa Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi’nin siyaset ve aksiyonların takibinde etkin rol üstlenmesi gerekiyor. Siyaset oluşturma, güncelleme yahut takip süreçleri için aylar ile söylem edilebilecek çalışma mühletleri belirlenmelidir. Aksi halde, çok süratli değişen bu teknolojiler için belirlenecek siyasetler anlamsız hale gelmekte ve geçersiz kalmaktadır. Gelişen teknolojilere süratli bir refleks göstererek ahenk sağlayamadığımızda yalnızca geç kalmış olmuyoruz, çok geç kalmış oluyoruz. Global bilgi ve bulut hizmetleri pazarında yerimizi alma hayalimizi gerçekleştirebilmek için devletimizin birçok kurumunun büyük emekleriyle hazırlanan ve bizim de katkılar sunduğumuz çalışmalarda ortaya konulan maksatlar ve aksiyon hususlarının uygulanması için yürütülecek çalışmaların başlamasını bekliyoruz. TELKODER olarak Ulusal Bilgi Stratejisi tekliflerimizi ülkemizdeki data merkezi işletmecilerinin meselelerini ve taleplerini dinleyerek oluşturduk. Bu kapsamda ilgili kuruluşlarca titizlikle inceleneceğini umut ediyoruz.” diyor.

TELKODER’in Ulusal Data Stratejisi teklifleri ise şöyle;

• Bilgi Merkezlerimizin, dünya standartlarında hizmet verebilmeleri, yaşamakta oldukları ve onlar ile direkt ilişkilendirilemeyecek hukuka tersliklerin önlenebilmesi için “Veri Merkezi İşletmecisi” tanımı en kısa müddette mevzuatımızda yerini almalıdır.
• Bilgi Merkezleri, İnternet Servis Sağlayıcı ve Altyapı Hizmet Sağlayıcı Olarak Kabul Edilmemelidir: Data Merkezlerinin türel statüsünün belirlenmemiş olması nedeni ile faaliyetlerini sürdürebilmeleri için hâlihazırda BTK Yetkilendirme Yönetmeliği kapsamında İnternet Servis Sağlayıcılığı (İSS) ve Altyapı İşletmeciliği Hizmeti (AİH) yetkilendirmeleri almaları gerekmektedir. İSS ve AİH yetkilendirmeleri data merkezleri için hem tüm faaliyet kapasitesi üzerinden hesaplanan fiyatları ödemek zorunda kalmaları hem de ilgili işletmecilerin mevzuatına tabi olmak zorunda kalmaları ve bunların yanı sıra BTK nezdinde yapılması gereken raporlamalar bakımından pek çok zorluk yaratmaktadır. Data Merkezleri için farklı bir düzenlemeye gidilmesi bu problemlerin ortadan kalkmasına yardımcı olacaktır.
• Bilgi Merkezleri özelinde pazar çalışması yapılmalıdır: Data merkezlerinin başka bir sanayi olarak ele alınacağı özel bir Pazar çalışması için özel bir gurup kurulmalıdır. Arazi, beyaz alan, güç kapasitelerini tespite yönelik olarak mevcut kapasite, heyeti kapasite, genişleme kapasitesi, fiber erişim imkanları üzere bilgileri içeren tertipli raporların üretilmesi kesimin mevcut durumunu ve geleceğini anlayabilmek açısından kıymetli görülmektedir. BTK tarafından yayımlanan, “Üç Aylık Pazar Verileri” raporlarında data merkezi işletmeciliğine ait bilgilere yer verilmelidir.
• Bilgi Merkezlerine, “Cazibe Merkezleri Programı” kapsamında sağlanan dayanak ve teşviklerin kullanılabilmesi için 24 vilayet hududu ülke geneline yaygınlaştırılmalı ve beyaz alan sonu (5000 ) kaldırılmalıdır.
• Bilgi Merkezi İşletmecilerine özel elektrik tarifesi hazırlanmalıdır. Bu tarife en fazla sanayi elektriği tarifesinin yarısı kadar olmalıdır.
• Data Merkezi İşletmecilerine özel indirimli fiber tarifeler oluşturulmalıdır. Bilgi merkezlerine fiber hizmet sunan işletmeci sayısı arttırılmalı, ilişki suratları yükseltilmelidir.
• Tüm Erişim Sağlayıcıların iştirakinin mecburî olacağı birden fazla İnternet Değişim Noktasının kurulması bir an evvel gerçekleştirilmelidir. İDN’ye bağlanma maliyeti, internet kapasitesi almaktan daha az maliyetli olmalıdır.
• İDN’lere, Türk Telekom, Turkcell, Vodafone ve Türksat üzere şirketlerin ilişki yapması ve tarifelerin tek tarife olması sağlanmalıdır. Tarifeler, tüm şirketlerin görüşleri alınarak BTK hakemliğinde belirlenmelidir.
• Şirketleri kendi yerleşimlerinde standart dışı Sistem odası vb. üzere bir odada sakladıkları sunucularını/depolama ünitelerini Data Merkezlerinde daha muteber ortamlarda saklamalarının cazibesini arttırabilmek ismine, bir ucu rastgele bir Bilgi Merkezinde sonlanan kiralık devre fiyatları olağan fiyatın ¼’ünden fazla olmamalıdır.
• Data Merkezleri için Dijital Hür Bölgeler Oluşturulmalıdır. Dijital hizmet ihraç edebilmemiz açısından “Dijital Hür Bölgeler” kavramının çalışılması ve hayata geçirilmesi muhtaçlığı mevcuttur.
• 5 yıl mühlet ile data merkezi işçisinin gelir vergisinden %100 muafiyeti sağlanmalıdır.
• Sıfır maliyetli, uygun fizikî kaidelere sahip bina/kampüs imkânı tanınmalıdır.
• Türkiye dışına satacağı servislerin gelirlerinde %100, Türkiye içerisine satacağı servislerin gelirlerinde %50 oranında vergi muafiyeti sağlanmalıdır.
• Mutabakatlı üniversiteler ve kurumlardan gerekli teknik işçinin yetiştirilmesi kuralı ile bu işçinin maaşlarında %50 oranında devlet dayanağı verilmelidir.
• Yeni yapılacak Data Merkezleri, en az Uptime Institute, ANSI/TIA yahut BICSI Tier III isteklerini karşılayacak nitelikte olmalıdır. Bu mevzuda Türk Standartları Enstitüsü (TSE), ülkemizin kendine ilişkin Bilgi Merkezi Standartlarını oluşturmalıdır.
• Bilgi merkezi işletmecilerinin sundukları hizmetler, başka ülkelerden rahatlıkla satın alınabilmektedir. Yurt içi ve yurt dışı ortasında bulunan rekabet meşakkatleri, bilgi merkezi hizmetlerinin yurt dışından satın alınması sonucunu doğurmaktadır. Yurt içi bilgi merkezi hizmetlerinden alınan ve yurt dışında sunulan hizmetler karşısında haksız rekabet yaratan yüksek vergiler kaldırılmalıdır. Bu meselelerin çözülmesi için başlangıç olarak, BTK’nın, data merkezi işletmeciliğinin ve bu işletmecilerin sundukları tüm hizmetlerin yetkilendirmeye tabi hizmetler olmadığı tarafında bir Konsey Kararı alması ve bu kararı Gelir Yönetimi Başkanlığına göndermesi kâfi olacaktır.
• Özel şirketlerimizin, bilgi merkezi hizmetlerini yabancı ülkelerden satın almaları yahut kendi bilgilerini kendi bilgi merkezlerinde barındırmalarından fazla, bu işte uzmanlaşmış, hizmet kalitesi yüksek, ülkemizde bulunan data merkezi işletmecilerinden almaları beklenmektedir. Böylece özel şirketlerimiz hem daha inançlı, hem de daha düşük maliyetli bir biçimde bu hizmetleri almış olacaklardır. En kıymetli konu da, ekonomik, ticari ve endüstriyel bilgilerimizin yurt içinde kalması sağlanmış olacaktır.
• Kamuya ilişkin dataların, dalı dışlayıcı bir formda, yerli bilgi merkezleri göz arkası edilerek, yalnızca kamuya ilişkin bir bilgi merkezinde bulunması; güvenlik, sürdürülebilirlik, data merkezleri ile ilgili yetişmiş işçinin mevzuya hâkimiyeti üzere açılardan hakikat bir karar değildir. Kamu Kurumlarımızın, kendi bilgilerini sınıflandırılması/derecelendirmesi ve saklanma önceliğine nazaran bu bilgileri kendi bünyesinde ve/veya yerli bilgi merkezlerinde barındırmalarına imkan tanımalıdır. Bu usul ile datalar, hem daha inançlı ve düşük maliyetli olarak saklanmış, hem de dal oyuncuları dışarı itilmemiş ve dalı büyütücü bir adım atılmış olacaktır.
• Microsoft Hizmet Sağlayıcı Lisans Kontratının (SPLA-Service Provider License Agreement) çerçevesi, öncelikle müzakereye açık hale getirilmeli, sonrasında karşılıklı diyalog ortamında, data merkezi işletmecilerinin kamuyla ilgili yükümlülükleri ve hizmet sunum prosedürleri ile uyumlulaştırılmalıdır. Microsoft’un, ülkemiz şartlarını, mukavelelerin rekabete uygunluğunu ve bölümün sürdürebilirliği açısından elverişliliğini gözeten bir yaklaşım içinde olması beklenmektedir.
• Toplumsal Medya uygulamaları için talep edilen yurt içinde bilgi tutma mecburiliği, muhakkak bir yol haritası ile kritik tüm kesimlerde uygulanmalıdır.
• KVKK’nın gereğini yerine getirmek üzere önlem ve kontroller arttırılmalıdır.