IEA: Temiz enerji teknolojilerinde kritik minerallere yönelik talep patlaması yaşanacak
Milletlerarası Güç Ajansı’nın (IEA) “Temiz Güç Dönüşümünde Kritik Minerallerin Rolü” raporuna nazaran, bakır, lityum, nikel, kobalt ve ender toprak elementleri global güç dönüşümünde büyük kıymet taşıyor.
Pak güç teknolojilerinin hakim olduğu bir güç sistemi, fosil kaynakların merkezinde yer aldığı yapıya nazaran derin farklılıklar gösteriyor. Bir elektrikli araç için konvansiyonel bir araca nazaran 6 kat daha fazla minerale muhtaçlık duyulurken, rüzgar gücü santralinde doğal gaz santraline kıyasla 9 kat daha fazla mineral kaynaklar kullanılıyor.
Talep görünümü ve tedarik meseleleri minerallere nazaran değişkenlik gösterse de global güç bölümünün toplam kritik mineral gereksiniminin hükümetlerin emisyonları azaltma suratına bağlı olarak 2040’a kadar 6 kat artacağı öngörülüyor.
Elektrik araç bataryaları ve depolamada mineral talebinin 2040’a kadar en az 30 kat artması bekleniyor. Düşük karbon elektrik üretiminin giderek daha yaygın hale gelmesiyle ise bu bölümdeki kritik mineral talebinin 2040’a kadar üç kat artacağı iddia ediliyor.
Bu kapsamda rüzgar gücü başı çekerken, güneş gücü ve büyüyen elektrik altyapısının da bilhassa bakır ve alüminyum talebinin yükselmesinde tesirli olması bekleniyor.
Böylelikle, iklim değişikliğiyle gayret gayelerinin muvaffakiyete ulaşmasında kilit rol oynayan pak güç teknolojilerinde süratle artan kritik mineral gereksiniminin karşılanması için tedarik kaynaklarının genişletilmesine muhtaçlık duyuluyor.
SİYASET YAPICILARA 6 TEKLİF
Bir emtia olan ve dünyanın farklı bölgelerinde üretilen petrolün bilakis lityum, kobalt ve kimi az toprak elementlerinin toplam tedarikinin yaklaşık yüzde 75’i Çin, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Şili başta olmak üzere hudutlu sayıda ülkede gerçekleştiriliyor.
Kritik metallerde stabil bir tedarik zinciri oluşturmak ve pak güç dönüşümünün hızlanmasına dayanak sağlamak için siyaset yapıcılara sunulan 6 temel teklif ortasında hükümetlerin uzun periyotlu emisyon azaltma taahhütlerini belirlemesi, teknolojik gelişmeleri desteklemesi, temel tedarik kaynakları üzerindeki baskıyı azaltmak için geri dönüşümün hızlandırılması, yüksek çevresel ve toplumsal standartların sürdürülmesi ve üretici ile tüketiciler ortasında milletlerarası iş birliğinin güçlendirilmesi yer alıyor.
IEA Lideri Fatih Dirol, rapora ait yaptığı değerlendirmede, bilgilerin dünyadaki güçlü iklim amaçları ve bu maksatların gerçekleştirilmesinde temel rol oynayan kritik minerallerin tedariki ortasında bariz bir uyumsuzluk olduğunu belirterek, şu tabirleri kullandı:
“Bunlar aşılmayacak zorluklar değil ama hükümetlerin iklim taahhütlerini nasıl aksiyona dönüştürecekleri konusunda açık sinyaller vermesi gerekiyor. Şu anda ve birlikte hareket ederek, hükümetler fiyat oynaklığı ve tedarik ıstıraplarına yönelik riskleri değerli ölçüde azaltabilirler. Bu kırılganlıklar dikkate alınmazsa, pak güç geleceğine yanlışsız olan global gelişimi yavaşlatabilir ve daha maliyetli hale getirerek iklim değişikliğini önlemeye yönelik global gayretleri da sekteye uğratabilir. 21. yüzyılda güç güvenliği bu parametrelerden oluşuyor.”
Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi