Bellek Hızı ve Bellek Gecikmesi Arasındaki İlişki Nedir?
DRAM belleklerin performanslarının sürat ve gecikme ile direkt bağlantılı olduğu su götürmez bir gerçek. Lakin bu ikisi çok yakın tabirler olsa da, düşündüğünüz kadar yakın değiller.
Gecikmeler hakkında kulaktan dolma bilgiler
Her bahiste olduğu üzere, RAM bellekler hakkında da maalesef kulaktan dolma bilgiler bulunuyor.
- Birçok kullanıcı, CAS gecikmesinin (CL bedeli olarak bilinir) belleğin gerçek performansını yansıttığını düşünmektedir. Ancak yarıiletken alanında çalışan mühendisler, CAS gecikmesinin direkt bellek performansını göstermediğini söylüyor.
- Birçok kullanıcı ayrıyeten CAS kıymetinin frekans arttıkça arttığını ve frekans artışının tesirini nötrlediğini düşünür. Lakin DDR4-2400 MHz ve CL17 bir bellek ile DDR4-2666 MHz ve CL19 bir belleği kıyasladığımız vakit 2666 MHz frekansa sahip belleğin daha performanslı olduğunu görmekteyiz.
- Tıpkı frekanslı iki bellek ortasında kaldıysanız CAS kıymetini dikkate alabilirsiniz. CAS bedeli düşük olan bellek, daha âlâ bir seçim olacaktır.
Kulaktan dolma bilgilerin çıkış noktası gecikmenin tarifi olduğu için, gecikmeyi tekrar tanımlamak daha gerçek olacaktır.
Gecikme paradoksu
Bellek gecikmesinin yanlış anlaşılmasının en büyük sebepleri, üreticilerin ve karşılaştırma yapan şahısların CAS gecikmesini temel almasıdır. Bunun yanlış anlaşılmaya sebep olmasının nedeni; CAS gecikme kıymetinin, gecikme formülünün bir çarpanı olmasıdır. CAS gecikme bedelleri yalnızca saat döngüsü (clock cycle) sayısını belirtir ve bu saat döngüsünün mühletini bize vermez. Bu yüzden gecikme kıymetlerine direkt olarak performans göstergesi olarak bakmak yanlıştır.
Gecikme formülü sonucunda çıkan nanosaniyelik sonuca bakarak bir modülün başkasına nazaran ne kadar kararlı olup olmadığını anlayabilirsiniz. Formül sonucunda çıkan nanosaniyelik sonuç, belleğin dokümantasyonunda (datasheet) yer almaktadır. Dokümantasyondaki bilgiler genelde şuna emsal:
|
Teknoloji |
Frekans |
Saat Döngüsü Mühleti (nanosaniye) |
CAS gecikmesi |
Formül sonucu çıkan gecikme (nanosaniye) |
|---|---|---|---|---|
| SDR | 100 | 8.00 | 3 | 24.00 |
| SDR | 133 | 7.50 | 3 | 22.50 |
| DDR | 333 | 6.00 | 2.5 | 15.00 |
| DDR | 400 | 5.00 | 3 | 15.00 |
| DDR2 | 667 | 3.00 | 5 | 15.00 |
| DDR2 | 800 | 2.50 | 6 | 15.00 |
| DDR3 | 1333 | 1.50 | 9 | 13.50 |
| DDR3 | 1600 | 1.25 | 11 | 13.75 |
| DDR4 | 1866 | 1.07 | 13 | 13.93 |
| DDR4 | 2133 | 0.94 | 15 | 14.06 |
| DDR4 | 2400 | 0.83 | 17 | 14.17 |
| DDR4 | 2666 | 0.75 | 19 | 14.25 |
| DDR4 | 2933 | 0.68 | 21 | 14.32 |
| DDR4 | 3200 | 0.62 | 22 | 13.75 |
Gecikmenin hakikat tarifi ve gecikme formülü nedir?
Temel olarak gecikme, kontrolcüye komutun girilme anı ve datanın bellek içerisinde oluşumu ortasındaki geçen müddettir. Bellek denetimcisi belleğe komut gönderdiği anda data, CAS tarafından işlenip saat döngüsüne dönüşmelidir, böylelikle denetimci tarafından istenen bellek adresi bilinir ve komut işlenmiş olur.
Bu bilgi dahilinde, bir belleğin gecikme bedelini iki faktör belirliyor:
- Bilginin kaç tane saat döngüsünden geçtiği; ki buna CAS gecikmesi yahut CL diyoruz,
- Her saat döngüsünün mühleti; bunu da nanosaniye ile ölçüyoruz.
Ve bu iki bedeli çarpınca gecikmenin formülünü elde ediyoruz:
Gecikme (ns) = saat döngüsü mühleti (ns) x saat döngüsü sayısı
Bellek teknolojisinin gelişimi müddetince suratlar artarken, CAS gecikmesinin de arttığını görüyoruz. Bunun sebebi ise frekanslar arttıkça saat döngü vaktinin doğal olarak azalıyor olmasıdır, böylelikle bellek daha fazla saat döngüsüne girebileceğinden ötürü kağıt üzerinde CAS gecikme pahası artmış oluyor.
Bu bilgiler ışığında nasıl bir bellek seçmeliyiz?
Bellek seçerken hem bellek frekansına, hem de gecikme pahasına dikkat etmelisiniz. Sizin için en uygun bellek;
- İşlemcinizin desteklediği en yüksek frekans suratına sahip olan,
- Bütçenizin el verdiği halde en az gecikmeye sahip olan bellektir.
Ayrıyeten bellek yükseltmesi yapmayı düşünüyorsanız ve öteki belleği emekli etmek istemiyorsanız, gecikme kıymetlerinin ve voltajlarının birebir uymasını tavsiye ederiz. Aksi halde sisteminizde uyumluluk problemlerinin getirdiği kilitlenme, mavi ekran üzere makus sürprizler ile karşılaşabilirsiniz.
Özet
Bu yazımızda sizlere bellek gecikmesinin neyi tabir ettiğini, bu doğrultuda nasıl bellek seçimi yapabileceğinizden bahsettik. Sorularınız için Technopat Sosyal‘i kullanabilir, bu yazı hakkındaki görüşlerinizi de yorumlar kısmında belirtebilirsiniz.
Kaynak: Technopat